Trong quá trình thực hiện hợp đồng thi công xây dựng các bên khó có thể đảm bảo sẽ không xảy ra mâu thuẫn. Do đó, nắm vững quy định về tranh chấp hợp đồng thi công là rất quan trọng. NPLaw sẽ phân tích một số quy định về tranh chấp hợp đồng thi công trong bài viết dưới đây.

I. Hợp đồng thi công được hiểu như thế nào?

1. Khái niệm hợp đồng thi công xây dựng

Theo Khoản 1 Điều 138 Luật xây dựng 2014 (hướng dẫn bởi Điều 7 Nghị định 37/2015/NĐ-CP và khoản 4 Điều 1 Nghị định 50/2021/NĐ-CP), hợp đồng xây dựng là: “1. Hợp đồng xây dựng là hợp đồng dân sự được thỏa thuận bằng văn bản giữa bên giao thầu và bên nhận thầu để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc trong hoạt động đầu tư xây dựng”.

Trong đó, hợp đồng thi công xây dựng công trình là một dạng của hợp đồng xây dựng, được phân loại dựa trên tính chất, nội dung công việc thực hiện theo điểm b khoản 2 Điều 140 Luật xây dựng 2014 (hướng dẫn bởi khoản 1 Điều 3 Nghị định 37/2015/NĐ-CP và điểm a - đ khoản 2 Điều 1 Nghị định 50/2021/NĐ-CP).

Tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng là mâu thuẫn của các bên liên quan đến hợp đồng thi công xây dựng. Có thể xảy ra trong hoặc sau khi các bên thực hiện hợp đồng.

2. Chủ thể hợp đồng thi công xây dựng

Chủ thể hợp đồng thi công xây dựng được nêu rõ tại Khoản 1 Điều 138 Luật xây dựng 2014 (hướng dẫn bởi Điều 7 Nghị định 37/2015/NĐ-CP và khoản 4 Điều 1 Nghị định 50/2021/NĐ-CP) như sau: “1. Hợp đồng xây dựng là hợp đồng dân sự được thỏa thuận bằng văn bản giữa bên giao thầu và bên nhận thầu để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc trong hoạt động đầu tư xây dựng”.

Như vậy, có 2 chủ thể chính trong hợp đồng thi công xây dựng theo quy định pháp luật là Bên giao thầu và Bên nhận thầu.

II. Các dạng tranh chấp hợp đồng thi công thường gặp

1. Tranh chấp do thi công kém chất lượng

Theo khoản 4 Điều 4 Luật xây dựng 2014 (bổ sung bởi điểm c khoản 2 Điều 1 Luật Xây dựng sửa đổi 2020), một trong những nguyên tắc cơ bản trong hoạt động đầu tư xây dựng là “Bảo đảm chất lượng, tiến độ, an toàn công trình, tính mạng, sức khỏe con người và tài sản; phòng, chống cháy, nổ; bảo vệ môi trường”.

Do đó, nguyên nhân dẫn đến tranh chấp này là bởi bên giao thầu cho rằng bên nhận thầu vi phạm quy định về chất lượng thi công công trình, không thực hiện đúng quy định và thỏa thuận của các bên. Tranh chấp này có thể phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng hoặc sau khi hợp đồng đã chấm dứt.

2. Tranh chấp do chậm thanh toán

Theo khoản 1 Điều 144 Luật xây dựng 2014 (hướng dẫn bởi Điều 19 Nghị định 37/2015/NĐ-CP và Điều 33 Nghị định 10/2021/NĐ-CP) về thanh toán hợp đồng xây dựng: “1. Việc thanh toán hợp đồng xây dựng phải phù hợp với loại hợp đồng, giá hợp đồng và các điều kiện trong hợp đồng mà các bên đã ký kết”.

Tranh chấp do chậm thanh toán tiền xảy ra khi do bên nhận thầu không nhận được số tiền thanh toán từ bên giao thầu theo đúng thỏa thuận trong hợp đồng.

Bên nhận thầu trong tranh chấp này có thể đưa ra một hoặc một số yêu cầu như: yêu cầu bên giao thầu thanh toán đầy đủ, đúng hạn theo hợp đồng; Phạt vi phạm; Yêu cầu trả lãi do hành vi chậm thanh toán; Bồi thường thiệt hại do việc chậm thanh toán của bên giao thầu gây ra; Hủy bỏ hợp đồng.

3. Tranh chấp do đơn phương chấm dứt hợp đồng

Nguyên nhân xảy ra tranh chấp này do một bên trong hợp đồng có hành vi vi phạm hợp đồng mà theo luật định thì bên kia được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng. 

Các trường hợp bên giao thầu có quyền chấm dứt hợp đồng và các trường hợp bên nhận thầu có quyền chấm dứt hợp đồng được quy định lần lượt tại khoản 7 và khoản 8 Điều 41 Nghị định 37/2015/NĐ-CP.

III. Quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công

1. Nguyên tắc giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công

Khoản 8 Điều 146 Luật xây dựng 2014 (hướng dẫn bởi Điều 43 Nghị định 37/2015/NĐ-CP) quy định nguyên tắc giải quyết tranh chấp hợp đồng xây dựng gồm:  

  • Tôn trọng các thỏa thuận hợp đồng và các cam kết trong quá trình thực hiện hợp đồng, bảo đảm bình đẳng và hợp tác;
  • Các bên hợp đồng có trách nhiệm tự thương lượng giải quyết tranh chấp. Trường hợp các bên hợp đồng không tự thương lượng được thì tranh chấp được giải quyết thông qua hòa giải, trọng tài thương mại hoặc tòa án theo quy định của pháp luật.

Như vậy, khi giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng cũng phải tuân thủ các nguyên tắc nêu trên.

2. Cơ chế giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công

Để giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công, các bên nên ưu tiên phương thức hòa giải, thương lượng, đàm phán. Trong trường hợp các bên không thể hòa giải được thì một trong các bên có thể khởi kiện tại Tòa án hoặc Trọng tài như sau: 

  • Yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải quyết theo Điều 30 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015; hoặc 
  • Yêu cầu Trọng tài giải quyết trong trường hợp đáp ứng điều kiện về chủ thể, thẩm quyền giải quyết của Trọng tài, thỏa thuận trọng tài theo Luật trọng tài thương mại 2010.

3. Dịch vụ tư vấn pháp luật liên quan đến tranh chấp hợp đồng 

Với đội ngũ luật sư, chuyên viên chuyên nghiệp, NPLaw cung cấp khách hàng các dịch vụ tư vấn, hỗ trợ giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công:

  • Tư vấn quy định liên quan đến tranh chấp hợp đồng thi công;
  • Hỗ trợ khách hàng tham gia giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công;
  • Đại diện khách hàng giải quyết tranh chấp hợp đồng thi công tại Tòa án, Trọng tài.