Tranh chấp lối đi chung là một trong những vấn đề pháp lý phổ biến tại nhiều khu vực, đặc biệt là trong các khu đô thị đông đúc và các khu vực có quy hoạch đất đai thiếu minh bạch. Sự thiếu hiểu biết về quyền và nghĩa vụ của mỗi bên liên quan đến sử dụng lối đi chung thường xuyên dẫn đến xung đột và tranh chấp nghiêm trọng. Bài viết sau đây sẽ đi sâu vào phân tích các quy định hiện hành liên quan đến lối đi chung, từ đó làm sáng tỏ các vấn đề pháp lý thường gặp và đề xuất các biện pháp giải quyết tranh chấp hiệu quả.
Vậy thực trạng liên quan đến Lối đi chung hiện nay như thế nào? Các quy định pháp luật liên quan đến Lối đi chung và những vướng mắc gì cần giải đáp liên quan đến Lối đi chung?
I. Thực trạng tranh chấp về lối đi chung hiện nay
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng, các tranh chấp liên quan đến lối đi chung ngày càng trở nên phổ biến. Nhiều vụ việc phức tạp đã xảy ra do sự mơ hồ trong quyền sử dụng lối đi chung, dẫn đến xung đột giữa các hộ gia đình và giữa người dân với các tổ chức.
II. Quy định pháp luật về lối đi chung
1. Lối đi chung là gì? Lối đi chung phải tối thiểu bao nhiêu mét?
Lối đi chung là một phần đất được dùng chung bởi nhiều người hoặc nhiều hộ để đi lại, và thường không thuộc sở hữu riêng của một cá nhân nào.
Căn cứ theo khoản 2 Điều 254 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về quyền về lối đi chung. Trong đó vị trí, các giới hạn về chiều dài, chiều rộng và chiều cao của lối đi chung sẽ được xác định thông qua thỏa thuận giữa các bên liên quan. Thỏa thuận này phải đảm bảo rằng việc sử dụng lối đi chung thuận tiện cho việc đi lại và không gây ra sự bất tiện cho bất kỳ bên nào. Trong trường hợp phát sinh tranh chấp liên quan đến lối đi chung, các bên có quyền yêu cầu Tòa án hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền can thiệp để giải quyết tranh chấp.
2. Lối đi chung thuộc sở hữu của ai?
Căn cứ theo quy định tại Điều 254 Bộ luật dân sự 2015 thì Lối đi chung được mở ra từ đất sử dụng làm đường thuộc quyền quản lí của nhà nước. Do đó, lối đi chung thuộc quyền sở hữu của Nhà nước.
3. Có được cản trở người khác không cho sử dụng lối đi chung không?
Căn cứ Nghị định số 91/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tại Điều 16 quy định Gây cản trở hoặc thiệt hại cho việc sử dụng đất của người khác thì không ai có quyền cản trở hay ngăn chặn người khác sử dụng lối đi chung một cách hợp pháp.
III. Một số thắc mắc về lối đi chung
1. Có được bán lối đi chung không?
Không được phép bán lối đi chung vì đây là tài sản sử dụng chung thuộc quyền sở hữu của Nhà nước, không thuộc quyền sở hữu của một cá nhân.
2. Có cần phải công chứng, chứng thực việc thỏa thuận mở lối đi chung không?
Khi thỏa thuận mở lối đi chung, các bên cần lập văn bản ghi rõ các thông tin sau:
- Họ tên của các bên tham gia thỏa thuận;
- Số Chứng minh nhân dân hoặc Căn cước công dân;
- Địa chỉ hộ khẩu thường trú của mỗi bên;
- Các cam kết cụ thể giữa các bên.
Để đảm bảo thỏa thuận lối đi chung có giá trị pháp lý, văn bản thỏa thuận cần được các bên ký xác nhận đầy đủ. Hiện tại, pháp luật không yêu cầu thỏa thuận lối đi chung phải được công chứng. Tuy nhiên, việc công chứng thỏa thuận có thể được thực hiện theo nhu cầu của các bên liên quan.
Ngoài ra, để tăng cường giá trị pháp lý và đảm bảo tính khách quan, tránh những tranh chấp và rủi ro về sau, các bên nên tiến hành công chứng hoặc chứng thực thỏa thuận tại Văn phòng công chứng hoặc tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất liên quan.
3. Xây hàng rào lấn ra lối đi chung thì có nộp đơn ra chính quyền địa phương để yêu cầu giải quyết được không?
Theo Điều 202 Luật Đất đai 2013 quy định về hòa giải tranh chấp đất đai thì nếu hộ dân xây hàng rào lấn lối đi chung của các hộ dân trong xóm thì các bên tự thương lượng hòa giải với nhau nếu không hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải.
4. Lối đi chung có được tách thửa theo quy định pháp luật không?
Dựa trên khoản 2 Điều 43 của Luật Đất đai năm 2013 thì các kế hoạch sử dụng đất quốc gia và địa phương cần phải thu thập ý kiến từ nhân dân. Kết hợp với Khoản 4 Điều 144 của Luật Đất đai 2013 quy định rằng Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng đô thị để quyết định hạn mức đất ở giao cho các hộ gia đình, cá nhân khi tự xây dựng nhà ở trong trường hợp không đủ điều kiện giao đất theo dự án xây dựng, cũng như diện tích tối thiểu cần thiết để tách thửa đối với đất ở.
Vì vậy, để tách thửa một lối đi chung, các điều kiện sau cần được thỏa mãn:
- Sở hữu Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất/quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất;
- Đất không bị kê biên trong quá trình thi hành án;
- Đất không có tranh chấp;
- Đất đáp ứng các yêu cầu tách thửa theo quy định tại địa phương.
5. Hàng xóm xây nhà bít lối đi chung ra đường công cộng thì phải làm sao?
Căn cứ theo khoản 1 điều 254 Bộ luật Dân sự 2015 thì Khi hàng xóm xây nhà bít lối đi chung ra đường công cộng, đây là một tình huống phức tạp và có thể gây ra tranh chấp.
Dưới đây là các bước bạn có thể thực hiện để giải quyết vấn đề này:
- Kiểm tra pháp lý: Đầu tiên, hãy xác định lối đi chung có được ghi nhận trên sổ đỏ hay các giấy tờ pháp lý khác của nhà đất không. Điều này sẽ giúp xác định quyền lợi hợp pháp của bạn đối với lối đi chung.
- Đối thoại và thương lượng: Hãy thử nói chuyện trực tiếp với hàng xóm để thảo luận về vấn đề này. Giải thích rõ ràng tầm quan trọng của lối đi chung đối với bạn và yêu cầu họ cho mình một lối đi hợp lý trên phần đất của họ.
- Tìm kiếm sự trợ giúp pháp lý: Nếu việc đối thoại không mang lại kết quả, bạn có thể cần đến sự hỗ trợ từ luật sư để tư vấn pháp lý. CÔNG TY LUẬT TNHH NGỌC PHÚ là đơn vị có kinh nghiệm trong việc tư vấn, thực hiện thủ tục liên quan đến thực hiện lối đi chung.
- Can thiệp của cơ quan có thẩm quyền: Bạn có thể khiếu nại lên Ủy ban nhân dân phường/xã hoặc các cơ quan chức năng như Sở Tài nguyên và Môi trường để yêu cầu hỗ trợ giải quyết. Các cơ quan này có thể can thiệp để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của bạn được tôn trọng.
- Khởi kiện tại tòa án: Nếu mọi biện pháp khác thất bại, bạn có thể cân nhắc khởi kiện ra tòa án để đòi lại quyền lợi. Tòa án sẽ xem xét các chứng cứ và pháp luật liên quan để đưa ra phán quyết.
6. Hộ gia đình làm hàng rào chiếm đoạt lối đi chung thành đất của mình sẽ bị xử phạt như thế nào?
Trong trường hợp hàng xóm dựng rào, chặn lối đi chung, bạn có thể làm đơn khiếu nại gửi đến phường/xã để yêu cầu xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi cản trở, làm khó khăn trong việc sử dụng đất theo quy định pháp luật. Theo Điều 16 của Nghị định 91/2019/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai, hành vi đặt vật liệu xây dựng hoặc các vật khác trên thửa đất của người khác hoặc thửa đất của mình mà gây cản trở, thiệt hại cho việc sử dụng đất của người khác có thể bị xử phạt từ 1 triệu đồng đến 3 triệu đồng. Đối với các trường hợp đào bới, xây tường, làm hàng rào gây cản trở hoặc thiệt hại nghiêm trọng hơn, mức phạt có thể từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng.
