Chức danh tâm lý lâm sàng ngày càng được quan tâm trong hoạt động khám bệnh, chữa bệnh tại các cơ sở y tế. Việc xác định đúng điều kiện hành nghề, giấy phép và phạm vi chuyên môn giúp bảo đảm quyền lợi của người hành nghề và an toàn cho người bệnh. Bài viết sẽ làm rõ các quy định pháp luật liên quan đến chức danh này.
I. Thực trạng công nhận và quản lý chức danh tâm lý lâm sàng tại các bệnh viện, phòng khám hiện nay đang diễn ra như thế nào?
Hiện nay, chức danh tâm lý lâm sàng được quản lý trong khuôn khổ pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. Người thực hành và người hành nghề phải đáp ứng yêu cầu về chuyên môn, thực hành và giấy phép hành nghề tương ứng. Các bệnh viện, phòng khám cũng cần bố trí nhân sự đúng điều kiện và phạm vi chuyên môn được phép thực hiện.
II. Khái niệm và tìm hiểu về chức danh tâm lý lâm sàng
Phần này làm rõ chức danh tâm lý lâm sàng, sự khác biệt với các vị trí tâm lý khác và điều kiện để được công nhận, hành nghề theo quy định.
1. Chức danh tâm lý lâm sàng được định nghĩa như thế nào?
Chức danh tâm lý lâm sàng là một chức danh chuyên môn phải có giấy phép hành nghề trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh. Theo điểm h khoản 1 Điều 26 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, tâm lý lâm sàng thuộc nhóm chức danh chuyên môn phải có giấy phép hành nghề. Giấy phép hành nghề ghi nhận chức danh chuyên môn và phạm vi hành nghề của người hành nghề theo khoản 3 Điều 27 của Luật này.
Do đó, không nên hiểu chức danh tâm lý lâm sàng đơn thuần là tên gọi của một vị trí công việc; đây là chức danh chuyên môn được pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh công nhận và quản lý.
2. Điểm khác biệt giữa chức danh tâm lý lâm sàng và chuyên viên tham vấn tâm lý hoặc giáo viên tâm lý học đường là gì?
Chức danh tâm lý lâm sàng thuộc nhóm chức danh chuyên môn phải có giấy phép hành nghề theo điểm h khoản 1 Điều 26 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, được thực hiện hoạt động chuyên môn trong phạm vi hành nghề được cấp phép.
Trong khi đó, chuyên viên tham vấn tâm lý và giáo viên tâm lý học đường không mặc nhiên thuộc nhóm chức danh chuyên môn khám bệnh, chữa bệnh theo quy định trên. Họ chủ yếu thực hiện tham vấn, hỗ trợ tâm lý, giáo dục và định hướng cho học sinh hoặc cá nhân, không đồng nghĩa với việc được thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh như người hành nghề tâm lý lâm sàng.
3. Những cơ sở y tế nào có đủ thẩm quyền tổ chức và cấp giấy xác nhận thực hành cho chức danh tâm lý lâm sàng?
Theo quy định về thực hành khám bệnh, chữa bệnh, người thực hành chức danh tâm lý lâm sàng phải thực hành tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có phạm vi hoạt động chuyên môn phù hợp với nội dung thực hành. Cơ sở thực hành có trách nhiệm bố trí người hướng dẫn và cấp giấy xác nhận hoàn thành quá trình thực hành khi người thực hành đáp ứng đủ yêu cầu.
Đối với việc cấp giấy phép hành nghề tâm lý lâm sàng, thẩm quyền lại thuộc cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền. Cụ thể khoản 1 Điều 28 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định Bộ Y tế, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an hoặc cơ quan chuyên môn về y tế thuộc UBND cấp tỉnh cấp giấy phép hành nghề tùy theo cơ sở nơi người hành nghề làm việc.
Lưu ý: Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh không cấp giấy phép hành nghề; cơ sở chỉ tổ chức thực hành và cấp giấy xác nhận hoàn thành quá trình thực hành.
4. Người hành nghề lâu năm có được xem xét các điều kiện chuyển tiếp để công nhận chức danh tâm lý lâm sàng không?
Người đã hành nghề lâu năm có thể nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy phép hành nghề chức danh tâm lý lâm sàng trong giai đoạn chuyển tiếp, nhưng không được mặc nhiên công nhận chức danh chỉ dựa trên thời gian công tác. Người đề nghị vẫn phải đáp ứng các điều kiện về văn bằng chuyên môn, quá trình thực hành và hồ sơ theo quy định.

Theo điểm k khoản 1 Điều 1 Thông tư 57/2024/TT-BYT, tâm lý lâm sàng thuộc chức danh được thực hiện thủ tục cấp mới, cấp lại, gia hạn và điều chỉnh giấy phép hành nghề trong giai đoạn chuyển tiếp. Trường hợp làm việc tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Y tế thì hồ sơ được giải quyết theo thẩm quyền của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh.
Do đó, người hành nghề lâu năm nên chuẩn bị giấy tờ chứng minh thời gian, vị trí công việc và quá trình thực hành tâm lý lâm sàng, cùng văn bằng chuyên môn và các giấy tờ liên quan. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét hồ sơ theo điều kiện pháp luật, không tự động công nhận chức danh chỉ vì đã có nhiều năm làm việc.
III. Quy định pháp luật liên quan đến chức danh tâm lý lâm sàng
Pháp luật quy định cụ thể về điều kiện hành nghề, giấy phép hành nghề, hồ sơ và thẩm quyền cấp phép đối với chức danh tâm lý lâm sàng.
1. Luật Khám bệnh, chữa bệnh và các văn bản hướng dẫn quy định chi tiết ra sao về điều kiện hành nghề của chức danh tâm lý lâm sàng?
Theo điểm h khoản 1 Điều 26 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, tâm lý lâm sàng là chức danh chuyên môn phải có giấy phép hành nghề. Đồng thời, khoản 1 Điều 19 quy định người hành nghề phải có giấy phép còn hiệu lực, đăng ký hành nghề, đáp ứng yêu cầu về ngôn ngữ, có đủ sức khỏe và không thuộc trường hợp bị cấm hành nghề.
Đối với chức danh tâm lý lâm sàng, Nghị định 96/2023/NĐ-CP quy định cụ thể về điều kiện chuyên môn và thực hành. Theo khoản 6 Điều 3, thời gian thực hành để cấp giấy phép hành nghề đối với chức danh này là 09 tháng. Người thực hành phải thực hành tại cơ sở tâm lý lâm sàng hoặc bệnh viện có phạm vi hoạt động chuyên môn về chuyên khoa tâm thần hoặc có bộ phận chuyên môn về tâm lý lâm sàng theo quy định tại khoản 8 Điều 6 và điểm b khoản 4 Điều 129 Nghị định 96/2023/NĐ-CP.
Về văn bằng, khoản 8 Điều 8 Nghị định 96/2023/NĐ-CP quy định các văn bằng, chứng chỉ tương ứng với phạm vi hành nghề tâm lý lâm sàng và tâm lý lâm sàng chuyên khoa.
Do đó, để hành nghề tâm lý lâm sàng, cá nhân không chỉ cần có chuyên môn phù hợp mà còn phải đáp ứng điều kiện về giấy phép hành nghề, đăng ký hành nghề, văn bằng và quá trình thực hành theo đúng phạm vi được cấp phép.
2. Quy định pháp luật về hồ sơ và thủ tục đề nghị cấp mới giấy phép hành nghề đối với chức danh tâm lý lâm sàng gồm những gì?
Theo Điều 14 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, hồ sơ cấp mới giấy phép hành nghề đối với chức danh tâm lý lâm sàng được thực hiện tùy từng trường hợp. Đối với người lần đầu đề nghị cấp giấy phép hành nghề, hồ sơ gồm đơn theo Mẫu 08, giấy tờ xác nhận kết quả kiểm tra đánh giá năng lực hoặc giấy phép hành nghề được thừa nhận, giấy khám sức khỏe, sơ yếu lý lịch tự thuật và 02 ảnh chân dung 04 cm × 06 cm. Một số trường hợp đặc biệt phải bổ sung giấy tờ tương ứng theo khoản 3, khoản 4 hoặc khoản 5 Điều 14.
Về thủ tục, theo khoản 6 Điều 14 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, người đề nghị nộp 01 bộ hồ sơ và phí theo quy định cho cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép hành nghề theo Điều 28 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023. Cơ quan có thẩm quyền giải quyết trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ; nếu không cấp phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do. Trường hợp cần xác minh tài liệu có yếu tố nước ngoài, thời hạn được tính 30 ngày kể từ ngày có kết quả xác minh.
Lưu ý: Điều 14 bạn cung cấp không quy định riêng một bộ hồ sơ chỉ dành cho tâm lý lâm sàng, mà áp dụng chung cho các chức danh chuyên môn được liệt kê tại tên Điều 14, trong đó có tâm lý lâm sàng.
3. Hành vi hành nghề khám bệnh, chữa bệnh mà không có giấy phép thuộc chức danh tâm lý lâm sàng bị xử phạt hành chính ở khung nào?
Theo điểm a khoản 7 Điều 38 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, hành vi khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với cá nhân.
Đối với chức danh tâm lý lâm sàng, hành vi này thuộc trường hợp vi phạm nêu trên vì điểm h khoản 1 Điều 26 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 xác định tâm lý lâm sàng là chức danh chuyên môn phải có giấy phép hành nghề.
Ngoài mức phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm, nếu có, theo điểm b khoản 9 Điều 38 Nghị định 90/2026/NĐ-CP.

Lưu ý: Nếu là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh sử dụng người hành nghề không có giấy phép, thì áp dụng quy định riêng tại điểm a khoản 4 Điều 39 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, với mức phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
4. Cơ sở y tế bố trí người không đủ điều kiện đảm nhận chức danh tâm lý lâm sàng sẽ bị xử phạt tiền và xử lý vi phạm ra sao?
Theo điểm a khoản 4 Điều 39 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh sử dụng người hành nghề không có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, hoặc đang trong thời gian bị tước, thu hồi giấy phép hoặc bị đình chỉ hành nghề, thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
Đối với chức danh tâm lý lâm sàng, cơ sở y tế có trách nhiệm bố trí người đáp ứng điều kiện hành nghề và có giấy phép hành nghề phù hợp với chức danh, phạm vi chuyên môn. Việc sử dụng nhân sự chưa được cấp phép để thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh có thể dẫn đến xử phạt đối với chính cơ sở.
Trường hợp người được bố trí đã có giấy phép nhưng thực hiện chuyên môn vượt quá phạm vi hành nghề, hành vi của người hành nghề có thể bị xem xét xử phạt riêng theo điểm c khoản 7 Điều 38 Nghị định 90/2026/NĐ-CP.
IV. Giải đáp các thắc mắc thường gặp liên quan đến chức danh tâm lý lâm sàng
Phần này giải đáp các vấn đề thường gặp về chức danh tâm lý lâm sàng, điều kiện hành nghề và trách nhiệm pháp lý liên quan.
1. Người có chứng chỉ hành nghề tâm lý lâm sàng nước ngoài cần làm thủ tục gì để hành nghề với chức danh tâm lý lâm sàng tại Việt Nam?
Người có giấy phép hành nghề tâm lý lâm sàng do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nước ngoài cấp muốn hành nghề tại Việt Nam phải thực hiện thủ tục đề nghị Bộ Y tế thừa nhận giấy phép hành nghề theo Điều 37 Nghị định 96/2023/NĐ-CP.
Theo khoản 1 Điều 37, người đề nghị phải đáp ứng điều kiện về quốc tịch, nơi làm việc hoặc giấy phép lao động; đồng thời giấy phép hành nghề nước ngoài phải đáp ứng điều kiện theo khoản 1 Điều 29 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023.
Hồ sơ gồm đơn đề nghị thừa nhận giấy phép hành nghề và bản sao hợp lệ giấy phép hành nghề đã được cấp theo khoản 2 Điều 37. Hồ sơ được nộp về Bộ Y tế. Nếu giấy phép của nước ngoài đã được đánh giá để thừa nhận, Bộ Y tế trả lời trong 30 ngày kể từ ngày nhận hồ sơ; trường hợp chưa được đánh giá, Bộ Y tế thực hiện đánh giá theo Điều 38 trước khi quyết định thừa nhận.
2. Bác sĩ chuyên khoa tâm thần có bắt buộc phải xin cấp thêm giấy phép chức danh tâm lý lâm sàng để làm trị liệu không?
Không bắt buộc, nếu bác sĩ chuyên khoa tâm thần thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi hành nghề được ghi trên giấy phép hành nghề của mình. Pháp luật phân biệt chức danh bác sĩ và tâm lý lâm sàng; tâm lý lâm sàng là chức danh chuyên môn phải có giấy phép hành nghề riêng theo điểm h khoản 1 Điều 26 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023.
Do đó, bác sĩ chuyên khoa tâm thần không phải mặc nhiên xin thêm giấy phép tâm lý lâm sàng chỉ vì có thực hiện trị liệu tâm lý. Tuy nhiên, nếu muốn hành nghề với chức danh tâm lý lâm sàng và thực hiện các hoạt động thuộc phạm vi hành nghề của chức danh này thì phải đáp ứng điều kiện và được cấp giấy phép hành nghề phù hợp.
3. Khi phát hiện một phòng khám dùng nhân sự không có chức danh tâm lý lâm sàng để chữa bệnh, người dân có thể tố cáo ở đâu?
Người dân có thể gửi phản ánh hoặc tố cáo đến Sở Y tế nơi phòng khám hoạt động để cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xử lý. Việc sử dụng người hành nghề không có giấy phép hành nghề là hành vi vi phạm quy định về điều kiện hoạt động của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo điểm a khoản 4 Điều 39 Nghị định 90/2026/NĐ-CP.
Đồng thời, khoản 3 Điều 7 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 nghiêm cấm hành vi khám bệnh, chữa bệnh mà không đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật. Đối với chức danh tâm lý lâm sàng, điểm h khoản 1 Điều 26 Luật này xác định đây là chức danh chuyên môn phải có giấy phép hành nghề.

Khi phản ánh, người dân nên cung cấp tên, địa chỉ phòng khám, thông tin người thực hiện dịch vụ và các tài liệu liên quan để cơ quan có thẩm quyền có cơ sở xác minh, xử lý.
4. Muốn mở phòng khám tâm lý trị liệu độc lập, người đứng đầu chuyên môn bắt buộc phải có chức danh tâm lý lâm sàng không?
Có, nếu cơ sở hoạt động dưới hình thức cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và thực hiện hoạt động tâm lý lâm sàng. Người chịu trách nhiệm chuyên môn phải có giấy phép hành nghề phù hợp với phạm vi chuyên môn của cơ sở. Theo điểm h khoản 1 Điều 26 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, tâm lý lâm sàng là chức danh chuyên môn phải có giấy phép hành nghề.
Đồng thời, khoản 8 Điều 6 Nghị định 96/2023/NĐ-CP quy định cơ sở hướng dẫn thực hành đối với chức danh tâm lý lâm sàng có thể là bệnh viện hoặc cơ sở tâm lý lâm sàng đáp ứng điều kiện chuyên môn.
Do đó, nếu mở phòng khám tâm lý trị liệu độc lập để cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, cần xác định đúng loại hình cơ sở và phạm vi hoạt động để bảo đảm người chịu trách nhiệm chuyên môn có chức danh, giấy phép hành nghề và phạm vi hành nghề phù hợp.
5. Người lao động ký hợp đồng làm việc khi chưa có giấy phép chức danh tâm lý lâm sàng thì có bị phạt liên đới khi cơ sở bị thanh tra không?
Theo khoản 1 Điều 19 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người hành nghề phải có giấy phép hành nghề còn hiệu lực và đáp ứng các điều kiện khác mới được thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh.
Nếu người lao động trực tiếp thực hiện khám bệnh, chữa bệnh khi chưa có giấy phép hành nghề, người này có thể bị xử phạt từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng theo điểm a khoản 7 Điều 38 Nghị định 90/2026/NĐ-CP.
Trong khi đó, cơ sở sử dụng người hành nghề không có giấy phép có thể bị xử phạt riêng theo điểm a khoản 4 Điều 39 Nghị định 90/2026/NĐ-CP. Vì vậy, trách nhiệm của người lao động và cơ sở được xem xét độc lập dựa trên hành vi thực tế, chứ không phải cứ ký hợp đồng là người lao động bị phạt liên đới.
6. Có thể sử dụng giấy phép chức danh tâm lý lâm sàng để thành lập trung tâm can thiệp trẻ tự kỷ, chậm phát triển không?
Không thể chỉ dựa vào giấy phép hành nghề tâm lý lâm sàng để thành lập và hoạt động trung tâm can thiệp trẻ tự kỷ, chậm phát triển. Giấy phép hành nghề chỉ xác nhận quyền hành nghề của cá nhân với chức danh và phạm vi hành nghề được ghi trên giấy phép.
Nếu trung tâm thực hiện khám bệnh, chữa bệnh, cơ sở còn phải được cấp giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh và đáp ứng các điều kiện tương ứng đối với loại hình cơ sở. Trường hợp hoạt động can thiệp mang tính giáo dục, hỗ trợ hoặc phục hồi chức năng nhưng không thực hiện khám bệnh, chữa bệnh thì phải xem xét quy định chuyên ngành tương ứng, không thể mặc nhiên sử dụng giấy phép tâm lý lâm sàng để thay thế điều kiện thành lập trung tâm.
Vì vậy, giấy phép hành nghề tâm lý lâm sàng là điều kiện về người hành nghề, không phải giấy phép để thành lập trung tâm. Cần xác định trước mô hình và phạm vi dịch vụ của trung tâm để áp dụng đúng điều kiện pháp lý.
V. Liên hệ ngay NPLaw để được tư vấn và hỗ trợ chuẩn hóa hồ sơ đề nghị cấp giấy phép hành nghề cho chức danh tâm lý lâm sàng.
Việc đề nghị cấp giấy phép hành nghề tâm lý lâm sàng cần đáp ứng đồng thời các điều kiện về văn bằng chuyên môn, thực hành, sức khỏe và các yêu cầu khác theo quy định.
NPLaw cung cấp dịch vụ tư vấn, hỗ trợ kiểm tra điều kiện, rà soát và chuẩn hóa hồ sơ, hướng dẫn thủ tục đề nghị cấp giấy phép hành nghề cho chức danh tâm lý lâm sàng, giúp khách hàng hạn chế sai sót và chủ động trong quá trình thực hiện thủ tục.
Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo. Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.