Chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng là vấn đề được nhiều cá nhân và cơ sở cung cấp dịch vụ tâm lý quan tâm khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần ngày càng tăng. Việc hiểu đúng điều kiện, giá trị pháp lý và phạm vi sử dụng chứng chỉ giúp người hành nghề tránh các rủi ro khi cung cấp dịch vụ. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các quy định liên quan, điều kiện hành nghề, chế tài xử phạt và những vấn đề pháp lý thường gặp.

I. Các khóa đào tạo cấp tốc tự quảng cáo cấp chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng mang lại rủi ro pháp lý gì cho học viên?

Hiện nay, một số khóa đào tạo cấp tốc có thể quảng cáo việc cấp "chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng” sau thời gian học ngắn, dễ khiến người học hiểu nhầm đây là giấy tờ đủ điều kiện để hành nghề. Tuy nhiên, chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng cần được phân biệt với giấy phép hành nghề theo quy định pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. Người học cần kiểm tra kỹ thẩm quyền của đơn vị đào tạo, giá trị pháp lý của văn bằng, chứng chỉ và điều kiện để được cấp giấy phép hành nghề.

Nếu giấy tờ được cấp không có giá trị pháp lý để hành nghề, người sử dụng giấy tờ này để cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh có thể đối mặt với rủi ro bị xử phạt hành chính, thậm chí phát sinh trách nhiệm pháp lý khác tùy tính chất, mức độ vi phạm. Vì vậy, người có nhu cầu học chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng không nên chỉ dựa vào nội dung quảng cáo mà cần xác minh rõ khóa học có được cơ quan có thẩm quyền công nhận hay không và giấy tờ được cấp có thể sử dụng cho mục đích hành nghề hay không.

II. Thực trạng mua bán hoặc sử dụng giấy tờ giả mạo chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng?

Thực tế, tình trạng mua bán, làm giả hoặc sử dụng giấy tờ giả mạo chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng có thể xảy ra khi cá nhân muốn nhanh chóng có giấy tờ để cung cấp dịch vụ tâm lý. Tuy nhiên, các giấy tờ do cá nhân, tổ chức tự cấp hoặc làm giả không có giá trị thay thế chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng hoặc giấy phép hành nghề do cơ quan có thẩm quyền cấp.

Việc sử dụng giấy tờ giả để hành nghề không chỉ khiến cá nhân không được công nhận đủ điều kiện hành nghề, mà còn có thể bị xử lý về hành vi hành nghề không có giấy phép. Trường hợp làm giả hoặc sử dụng giấy tờ giả để thực hiện hành vi trái pháp luật, người vi phạm còn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ và mục đích của hành vi.

Vì vậy, người có nhu cầu xin chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng cần kiểm tra kỹ nguồn gốc, cơ quan cấp và giá trị pháp lý của giấy tờ, tránh mất chi phí mua giấy tờ không hợp lệ và phát sinh thêm trách nhiệm pháp lý do sử dụng giấy tờ giả.

III. Khái niệm và tìm hiểu về chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng  

Chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng cần được làm rõ về khái niệm, giá trị pháp lý và điều kiện sử dụng. Việc hiểu đúng quy định giúp người hành nghề tránh nhầm lẫn giữa chứng nhận đào tạo và giấy phép hành nghề. 

1. Chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng được hiểu là gì?  

Theo khoản 5 Điều 2 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh là văn bản do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp cho người đáp ứng đủ điều kiện hành nghề theo quy định pháp luật. Đồng thời, điểm h khoản 1 Điều 26 xác định tâm lý lâm sàng là chức danh chuyên môn phải có giấy phép hành nghề.

Do đó, “chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng” là cách gọi phổ biến, còn thuật ngữ pháp lý chính xác hiện nay là “giấy phép hành nghề đối với chức danh tâm lý lâm sàng”. Người có giấy phép được hành nghề trong phạm vi chuyên môn được ghi trên giấy phép theo quy định pháp luật.

2. Người hành nghề mở phòng tư vấn hoặc can thiệp khi chưa có chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng đối mặt với những chế tài nào?

Theo điểm h khoản 1 Điều 26 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, tâm lý lâm sàng là chức danh chuyên môn bắt buộc phải có giấy phép hành nghề. Vì vậy, cá nhân thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh thuộc phạm vi tâm lý lâm sàng khi chưa được cấp giấy phép hành nghề có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.

Đối với cơ sở, nếu mở phòng và cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh nhưng không có giấy phép hoạt động, điểm a khoản 6 Điều 39 Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định mức phạt 40–50 triệu đồng và đình chỉ hoạt động của cơ sở từ 12–24 tháng.

Trường hợp cơ sở đã được cấp phép nhưng sử dụng người hành nghề không có giấy phép hành nghề, điểm a khoản 4 Điều 39 Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định phạt 20–30 triệu đồng; đồng thời có thể bị đình chỉ hoạt động từ 2–4 tháng.

nguoi-hanh-nghe-mo-phong-tu-van-hoac-can-thiep-khi-chua-co-chung-chi-hanh-nghe-tu-van-tam-ly-lam-sang-doi-mat-voi-nhung-che-tai-nao.png

Lưu ý: Cần phân biệt giấy phép hành nghề của cá nhân với giấy phép hoạt động của cơ sở. Mức phạt 40–50 triệu đồng và đình chỉ 12–24 tháng nêu trên áp dụng đối với cơ sở cung cấp dịch vụ không có giấy phép hoạt động, không mặc nhiên áp dụng cho cá nhân chỉ vì chưa có giấy phép hành nghề.

3. Hoạt động quảng cáo dịch vụ can thiệp sức khỏe tâm thần mượn danh chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng bị xử lý ra sao?

Cá nhân, tổ chức mượn danh hoặc sử dụng giấy tờ không có giá trị pháp lý về “chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng” để quảng cáo dịch vụ can thiệp sức khỏe tâm thần khi chưa đáp ứng điều kiện hành nghề có thể bị xử lý theo quy định pháp luật. Việc sử dụng chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng không hợp pháp để tạo căn cứ quảng cáo cũng có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý, đặc biệt khi nội dung quảng cáo liên quan đến dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh.

Theo điểm đ khoản 4 Điều 20 Luật Quảng cáo 2012, quảng cáo dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh phải có giấy phép hành nghề hoặc giấy phép hoạt động theo quy định pháp luật. Cụ thể, khoản 3 Điều 75 Nghị định 87/2026/NĐ-CP quy định phạt từ 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng đối với hành vi quảng cáo dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh khi chưa có giấy phép theo quy định. Trường hợp quảng cáo vượt quá phạm vi hành nghề hoặc phạm vi hoạt động chuyên môn, mức phạt có thể từ 40 triệu đồng đến 60 triệu đồng theo khoản 4 Điều 75. Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị buộc tháo gỡ, tháo dỡ hoặc xóa quảng cáo theo khoản 6 Điều 75.

Do đó, cá nhân, tổ chức có nhu cầu sử dụng chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng để cung cấp và quảng cáo dịch vụ cần xác định đúng giá trị pháp lý của giấy tờ, phạm vi chuyên môn và điều kiện hành nghề. Việc quảng cáo khi chưa đủ điều kiện hoặc quảng cáo vượt phạm vi chuyên môn có thể dẫn đến xử phạt hành chính và các trách nhiệm pháp lý khác tùy trường hợp.

4. Sở hữu chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng mang lại những quyền hạn và trách nhiệm pháp lý gì cho người thực hành?

Theo điểm h khoản 1 Điều 26 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, tâm lý lâm sàng là chức danh chuyên môn phải có giấy phép hành nghề. Người được cấp giấy phép hành nghề được thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi hành nghề được cấp, lựa chọn và quyết định phương pháp chuyên môn phù hợp theo quy định, đồng thời có thể hành nghề tại một hoặc nhiều cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo khoản 1 Điều 40.

Bên cạnh quyền hành nghề, người có chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng phải tuân thủ các quy định chuyên môn, chịu trách nhiệm về hoạt động nghề nghiệp và thường xuyên cập nhật kiến thức y khoa liên tục theo khoản 1 Điều 44 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023. Người hành nghề cũng có nghĩa vụ bảo mật thông tin về người bệnh theo khoản 1 Điều 45 của Luật này.

Như vậy, chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng không chỉ liên quan đến điều kiện hành nghề mà còn gắn với phạm vi chuyên môn và trách nhiệm pháp lý của người hành nghề. Người được cấp giấy phép không được thực hiện các hoạt động vượt quá phạm vi hành nghề hoặc thực hiện chuyên môn khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.

5. Văn bằng và giấy phép do tổ chức nước ngoài cấp cần làm thủ tục gì để được công nhận tương đương chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng tại Việt Nam?

Đối với văn bằng chuyên môn về tâm lý học do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp, người sử dụng văn bằng cần thực hiện thủ tục công nhận trình độ văn bằng tại Việt Nam theo quy định có liên quan. Theo khoản 8 Điều 8 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, văn bằng cử nhân tâm lý học do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp phải được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận trình độ cử nhân tâm lý học; đối với văn bằng thạc sĩ, tiến sĩ tâm lý học lâm sàng cũng phải được công nhận trình độ tương ứng.

Trường hợp người hành nghề đã được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nước ngoài cấp giấy phép hành nghề, việc sử dụng giấy phép này tại Việt Nam thực hiện theo Điều 29 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023. Theo khoản 1 Điều 29, giấy phép phải còn hiệu lực, được cấp bởi cơ quan có thẩm quyền đáp ứng điều kiện được Việt Nam thừa nhận và chức danh chuyên môn phải tương đương với chức danh tâm lý lâm sàng quy định tại điểm h khoản 1 Điều 26.

Về thủ tục, khoản 2 Điều 29 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định người có giấy phép hành nghề nước ngoài gửi hồ sơ đề nghị thừa nhận đến Bộ Y tế, gồm đơn đề nghị và bản sao hợp lệ giấy phép hành nghề. Trong thời hạn 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ, Bộ Y tế phải trả lời bằng văn bản về việc thừa nhận hoặc không thừa nhận; nếu cần xác minh việc đào tạo ở nước ngoài thì thời hạn được tính từ khi có kết quả xác minh.

van-bang-va-giay-phep-do-tochuc-nuoc-ngoai-cap-can-lam-thu-tuc-gi-de-duoc-cong-nhan-tuong-duong-chung-chi-hanh-nghe-tu-van-tam-ly-lam-sang-tai-viet-na.png

Theo khoản 4 Điều 29 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người có giấy phép hành nghề nước ngoài được Việt Nam thừa nhận không phải thực hành khám bệnh, chữa bệnh và không phải tham dự kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề theo Điều 23 và Điều 24 của Luật này.

Vì vậy, cần phân biệt văn bằng chuyên môn nước ngoài và giấy phép hành nghề nước ngoài: văn bằng phải được công nhận trình độ phù hợp; còn giấy phép hành nghề nước ngoài phải thực hiện thủ tục thừa nhận tại Bộ Y tế theo Điều 29. Việc được công nhận văn bằng không đồng nghĩa tự động được hành nghề tâm lý lâm sàng tại Việt Nam.

IV. Quy định pháp luật liên quan đến chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng

Pháp luật hiện hành quy định cụ thể về chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng, điều kiện cấp giấy phép hành nghề, phạm vi hành nghề và trách nhiệm của người hành nghề tâm lý lâm sàng. Nội dung này được quy định chủ yếu tại Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 và Nghị định 96/2023/NĐ-CP.

1. Điều kiện thực hành để được cấp chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng?

Theo khoản 1 Điều 23 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng phải thực hành khám bệnh, chữa bệnh, trừ trường hợp đã hoàn thành chương trình đào tạo chuyên khoa hoặc đã được cấp giấy phép hành nghề ở nước ngoài và được Việt Nam thừa nhận.

Theo khoản 2 Điều 23 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, việc thực hành phải phù hợp với văn bằng chuyên môn, được thực hiện tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có phạm vi hoạt động chuyên môn phù hợp; cơ sở phải phân công người hướng dẫn thực hành và cấp giấy xác nhận hoàn thành thực hành. Người hướng dẫn phải có phạm vi hành nghề phù hợp, còn người thực hành phải tuân thủ sự hướng dẫn và tôn trọng quyền, nghĩa vụ của người bệnh.

Thời gian thực hành cụ thể đối với tâm lý lâm sàng được thực hiện theo quy định của Chính phủ theo khoản 3 Điều 23 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023.

2. Hành vi cung cấp dịch vụ khám bệnh, can thiệp tâm lý mà không có chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng bị xử phạt hành chính ở khung nào?  

Theo điểm h khoản 1 Điều 26 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, tâm lý lâm sàng là chức danh chuyên môn bắt buộc phải có giấy phép hành nghề.

Trường hợp cá nhân trực tiếp khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp giấy phép hành nghề, điểm a khoản 7 Điều 38 Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng. Ngoài ra, người vi phạm còn có thể phải nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm theo điểm b khoản 9 Điều 38.

Lưu ý: Mức phạt 30–40 triệu đồng áp dụng đối với người trực tiếp thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh khi chưa có giấy phép hành nghề. Nếu cơ sở sử dụng người hành nghề không có giấy phép, cơ sở còn có thể bị xử lý riêng theo Điều 39 Nghị định 90/2026/NĐ-CP.

Cá nhân cung cấp dịch vụ khám bệnh, can thiệp tâm lý thuộc phạm vi khám bệnh, chữa bệnh khi chưa có giấy phép hành nghề có thể bị phạt 30–40 triệu đồng, chưa kể các biện pháp khắc phục hậu quả và trách nhiệm pháp lý khác nếu có.

3. Hành vi làm giả hoặc sử dụng chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng giả mạo có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội danh gì?  

Trường hợp cá nhân làm giả hoặc sử dụng giấy phép hành nghề giả để thực hiện hành vi trái pháp luật, tùy tính chất, mức độ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức theo Điều 341 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi bởi khoản 126 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017). Bộ Công an cũng xác định Điều 341 áp dụng đối với hành vi làm giả hoặc sử dụng giấy tờ, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức.

Theo khoản 1 Điều 341, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 100 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm. Nếu thuộc các trường hợp tăng nặng quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 341, mức phạt tù có thể tăng lên 02–05 năm hoặc 03–07 năm tùy trường hợp.

Như vậy, việc làm giả hoặc sử dụng giấy phép hành nghề tâm lý lâm sàng giả không chỉ là hành vi vi phạm quy định về hành nghề mà còn có thể phát sinh trách nhiệm hình sự theo Điều 341 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi bởi khoản 126 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017) nếu đáp ứng đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm.

4. Quy định về việc quản lý chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng?

Hiện nay, pháp luật sử dụng thuật ngữ giấy phép hành nghề đối với chức danh tâm lý lâm sàng. Theo khoản 1 Điều 27 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, mỗi người hành nghề chỉ được cấp 01 giấy phép hành nghề, có giá trị trên phạm vi toàn quốc và có thời hạn 05 năm. Giấy phép phải thể hiện chức danh chuyên môn, phạm vi hành nghề và thời hạn sử dụng.

Việc quản lý chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng được thực hiện thông qua các thủ tục cấp mới, cấp lại, gia hạn, điều chỉnh, đình chỉ và thu hồi theo Điều 28 đến Điều 35 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023. Người hành nghề phải thực hiện gia hạn khi giấy phép hết hạn và đáp ứng yêu cầu về cập nhật kiến thức y khoa liên tục, sức khỏe và các điều kiện khác theo khoản 2 Điều 32.

Ngoài ra, giấy phép có thể bị thu hồi nếu người hành nghề giả mạo tài liệu trong hồ sơ, không hành nghề trong 24 tháng liên tục, vi phạm nghiêm trọng chuyên môn hoặc thuộc các trường hợp khác theo khoản 1 Điều 35 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023.

Do đó, người hành nghề tâm lý lâm sàng cần quản lý chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng đúng thời hạn và phạm vi hành nghề; việc sử dụng giấy phép sai quy định hoặc không đáp ứng điều kiện duy trì có thể dẫn đến đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép hành nghề.

5. Cơ sở đào tạo cấp các loại chứng nhận mạo danh chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng có thể bị xử lý về Tội lừa dối khách hàng không?

Có thể. Trường hợp cơ sở đào tạo dùng thủ đoạn gian dối khi cung cấp dịch vụ đào tạo, làm cho học viên hiểu rằng chứng nhận được cấp có giá trị như giấy phép hành nghề tâm lý lâm sàng để thu tiền, hành vi có thể bị xem xét về Tội lừa dối khách hàng theo Điều 198 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Theo điểm b khoản 1 Điều 198, trường hợp thu lợi bất chính từ 05 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10–100 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Nếu có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, dùng thủ đoạn xảo quyệt hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên, mức phạt theo khoản 2 Điều 198 là 100–500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 01–05 năm.

Ngoài ra, theo khoản 3 Điều 198, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20–100 triệu đồng hoặc cấm hành nghề, làm công việc nhất định từ 01–05 năm.

Lưu ý: Việc cấp chứng nhận không có giá trị thay thế giấy phép hành nghề không mặc nhiên cấu thành Tội lừa dối khách hàng. Cần chứng minh có hành vi gian dối trong quá trình cung cấp dịch vụ và đáp ứng các điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 198.

V. Giải đáp các thắc mắc thường gặp liên quan đến chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng  

Những quy định về điều kiện cấp, phạm vi hành nghề và trách nhiệm pháp lý khiến nhiều người còn băn khoăn về chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng. Nội dung dưới đây giải đáp một số vấn đề thường gặp. 

1. Có bằng Cử nhân Tâm lý học thì có được hành nghề ngay hay bắt buộc phải xin cấp chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng?

Có bằng Cử nhân Tâm lý học không đồng nghĩa được hành nghề tâm lý lâm sàng ngay. Theo điểm h khoản 1 Điều 26 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, tâm lý lâm sàng là chức danh chuyên môn phải có giấy phép hành nghề.

Cụ thể, điểm a khoản 8 Điều 8 Nghị định 96/2023/NĐ-CP quy định người có văn bằng cử nhân tâm lý học muốn được cấp chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng phải có thêm chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản về tâm lý lâm sàng. Sau đó, người này còn phải đáp ứng các điều kiện cấp giấy phép hành nghề, trong đó có yêu cầu về thực hành theo quy định.

Như vậy, bằng Cử nhân Tâm lý học chỉ là một trong những điều kiện về văn bằng, không thay thế chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng. Người có bằng cần tiếp tục đáp ứng các điều kiện và thực hiện thủ tục cấp giấy phép hành nghề đối với chức danh tâm lý lâm sàng trước khi hành nghề thuộc phạm vi này.

2. Đang làm việc tại cơ sở y tế tư nhân, có bị phạt nếu chưa kịp bổ sung chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng?

Có thể bị xử phạt nếu đã trực tiếp thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh thuộc phạm vi tâm lý lâm sàng khi chưa được cấp giấy phép hành nghề. Theo điểm h khoản 1 Điều 26 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, tâm lý lâm sàng là chức danh chuyên môn bắt buộc phải có giấy phép hành nghề.

Cụ thể, điểm a khoản 7 Điều 38 Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 30–40 triệu đồng đối với người khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề. Đồng thời, nếu cơ sở y tế tư nhân sử dụng người hành nghề chưa có giấy phép, cơ sở có thể bị phạt từ 20–30 triệu đồng theo điểm a khoản 4 Điều 39 Nghị định 90/2026/NĐ-CP.

Do đó, chỉ làm việc tại cơ sở y tế tư nhân chưa đồng nghĩa bị phạt. Vấn đề quan trọng là người đó có trực tiếp thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh thuộc phạm vi tâm lý lâm sàng khi chưa có chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng hay không.

3. Bác sĩ chuyên khoa tâm thần có cần xin cấp thêm chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng để thực hiện trị liệu tâm lý không?

Cụ thể, khoản 2 Điều 54 Nghị định 96/2023/NĐ-CP quy định người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của cơ sở tâm lý lâm sàng có thể là bác sĩ có phạm vi hành nghề chuyên khoa tâm thần và đã hoàn thành chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản về tâm lý lâm sàng theo khoản 2 Điều 128 Nghị định này.

bac-si-chuyen-khoa-tam-than-co-can-xin-cap-them-chung-chi-hanh-nghe-tu-van-tam-ly-lam-sang-de-thuc-hien-tri-lieu-tam-ly-khong.png

Do đó, nếu bác sĩ chuyên khoa tâm thần đã có phạm vi hành nghề chuyên khoa tâm thần và hoàn thành chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản về tâm lý lâm sàng, người này có thể đáp ứng điều kiện làm người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của cơ sở tâm lý lâm sàng mà không đồng nghĩa phải có thêm giấy phép hành nghề với chức danh tâm lý lâm sàng.

Tuy nhiên, cần phân biệt điều kiện làm người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của cơ sở với phạm vi hành nghề của cá nhân. Việc bác sĩ thực hiện một hoạt động trị liệu tâm lý cụ thể vẫn phải phù hợp với phạm vi hành nghề được cấp và các điều kiện chuyên môn tương ứng.

4. Người đứng đầu chuyên môn của phòng khám tâm lý bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng không?

Theo Điều 54 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của cơ sở tâm lý lâm sàng phải là người hành nghề thuộc một trong hai chức danh:

  • Tâm lý lâm sàng; hoặc
  • Bác sĩ có phạm vi hành nghề chuyên khoa tâm thần và đã hoàn thành chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản về tâm lý lâm sàng theo khoản 2 Điều 128 Nghị định 96/2023/NĐ-CP.

Do đó, không nhất thiết người đứng đầu chuyên môn phải có giấy phép hành nghề với chức danh tâm lý lâm sàng. Bác sĩ chuyên khoa tâm thần đáp ứng đủ điều kiện nêu trên cũng có thể đảm nhiệm vị trí này.

5. Có thể sử dụng chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng để mở trung tâm hỗ trợ can thiệp trẻ tự kỷ, chậm phát triển không?

Không thể chỉ dựa vào chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng để mặc nhiên mở trung tâm hỗ trợ can thiệp trẻ tự kỷ, chậm phát triển. Cần xác định hoạt động thực tế của trung tâm thuộc lĩnh vực nào và có thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh hay không.

Nếu cơ sở cung cấp dịch vụ tâm lý lâm sàng thuộc hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, cơ sở phải được cấp giấy phép hoạt động phù hợp. Theo Điều 54 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của cơ sở tâm lý lâm sàng phải là người hành nghề chức danh tâm lý lâm sàng, hoặc bác sĩ có phạm vi hành nghề chuyên khoa tâm thần và đã hoàn thành chứng chỉ đào tạo chuyên khoa cơ bản về tâm lý lâm sàng.

Do đó, chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng của cá nhân không đồng nghĩa với giấy phép hoạt động của trung tâm. Người có giấy phép hành nghề chỉ được hành nghề trong phạm vi chuyên môn được cấp, còn cơ sở vẫn phải đáp ứng đầy đủ điều kiện và thực hiện thủ tục cấp giấy phép hoạt động tương ứng.

Có chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng có thể là điều kiện về nhân sự chuyên môn, nhưng không đủ để tự mình mở và hoạt động một trung tâm can thiệp trẻ tự kỷ, chậm phát triển nếu trung tâm thực hiện hoạt động thuộc phạm vi khám bệnh, chữa bệnh.

VI. Liên hệ ngay NPLaw để được tư vấn và hỗ trợ chuẩn hóa toàn bộ hồ sơ xin cấp chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng.

Thủ tục xin chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng có thể phát sinh nhiều yêu cầu về hồ sơ, điều kiện và phạm vi hành nghề. Việc chuẩn bị đầy đủ, chính xác ngay từ đầu giúp hạn chế tình trạng hồ sơ thiếu sót, phải chỉnh sửa hoặc bổ sung nhiều lần.

NPLaw hỗ trợ khách hàng rà soát điều kiện, tư vấn hồ sơ, hướng dẫn thủ tục và đồng hành trong quá trình xin cấp chứng chỉ hành nghề tư vấn tâm lý lâm sàng, phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.