Trong hoạt động khám, chẩn đoán và tầm soát ung thư có sử dụng thiết bị bức xạ, việc bố trí nhân sự đáp ứng điều kiện an toàn bức xạ là yêu cầu quan trọng. NPLaw cung cấp thông tin pháp lý về chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư theo quy định hiện hành.
I. Tình trạng mượn, thuê chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư phổ biến như thế nào? Nếu bị phát hiện sẽ bị xử lý ra sao?
Hiện nay, pháp luật không có quy định thống kê chính thức về mức độ phổ biến của việc “mượn, thuê” chứng chỉ nhân viên bức xạ tại các phòng khám tầm soát ung thư. Tuy nhiên, về mặt pháp lý, việc một cơ sở chỉ sử dụng thông tin hoặc chứng chỉ của một cá nhân để hoàn thiện hồ sơ mà người này không thực tế đảm nhiệm vai trò phụ trách an toàn bức xạ là vấn đề có rủi ro cao.
Theo Điều 24 Nghị định 332/2025/NĐ-CP, đối với cơ sở sử dụng thiết bị X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT, SPECT/CT và các thiết bị phát tia X thuộc phạm vi điều chỉnh, cơ sở phải có người phụ trách an toàn bức xạ, đồng thời người này phải có chứng chỉ nhân viên bức xạ. Đây là yêu cầu về nhân lực để cơ sở được cấp phép tiến hành công việc bức xạ, chứ không phải một loại chứng chỉ có thể đơn thuần đứng tên thay cho cơ sở.
Ngoài ra, hồ sơ khai báo nhân viên bức xạ hiện nay còn thể hiện thông tin về người phụ trách an toàn, số quyết định bổ nhiệm, giấy chứng nhận đào tạo an toàn bức xạ và chứng chỉ nhân viên bức xạ. Do đó, cơ quan có thẩm quyền có cơ sở để kiểm tra không chỉ sự tồn tại của chứng chỉ mà còn cả việc bố trí, khai báo và thực hiện trách nhiệm của người phụ trách an toàn bức xạ tại cơ sở.

Nếu cơ sở bị phát hiện bố trí người không có chứng chỉ nhân viên bức xạ hoặc sử dụng chứng chỉ đã hết hạn để đảm nhiệm vị trí mà pháp luật yêu cầu phải có chứng chỉ, hành vi này có thể bị xử phạt theo khoản 2 Điều 15 Nghị định 71/2026/NĐ-CP. Điều này cho thấy việc “mượn” chứng chỉ để hợp thức hóa hồ sơ không chỉ tiềm ẩn rủi ro đối với cơ sở mà còn có thể phát sinh trách nhiệm đối với cá nhân có liên quan, tùy theo hành vi và mức độ vi phạm cụ thể.
Tóm lại, pháp luật hiện hành không gọi riêng hành vi “mượn, thuê chứng chỉ nhân viên bức xạ” là một hành vi vi phạm độc lập. Tuy nhiên, nếu việc mượn, thuê dẫn đến khai báo sai nhân sự, bố trí người không đủ điều kiện hoặc không thực tế thực hiện trách nhiệm phụ trách an toàn bức xạ, cơ sở có thể bị xử phạt và phải chịu các hậu quả pháp lý liên quan.
II. Khái niệm và nhận diện về chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư
Để xác định đúng loại chứng chỉ và điều kiện áp dụng, cần phân biệt chứng chỉ nhân viên bức xạ với giấy chứng nhận đào tạo an toàn bức xạ cũng như xác định thiết bị mà phòng khám thực tế sử dụng.
1. Chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư được định nghĩa là gì? Dùng để làm gì? Cần thiết như thế nào?
Đối với phòng khám có sử dụng thiết bị bức xạ để phục vụ chẩn đoán, tầm soát ung thư, chứng chỉ nhân viên bức xạ của người phụ trách an toàn bức xạ là giấy tờ xác nhận cá nhân đáp ứng điều kiện để đảm nhiệm vị trí phụ trách an toàn bức xạ theo quy định pháp luật. Theo khoản 3 Điều 57 Luật Năng lượng nguyên tử 2025, Chính phủ quy định cụ thể về vị trí công việc phải có chứng chỉ nhân viên bức xạ, điều kiện, trình tự, thủ tục, thẩm quyền cấp và thời hạn của chứng chỉ.
Theo khoản 1 Điều 24 Nghị định 332/2025/NĐ-CP, cơ sở sử dụng thiết bị X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT, SPECT/CT và thiết bị phát tia X phải có người phụ trách an toàn bức xạ; người được bố trí vào vị trí này phải có chứng chỉ nhân viên bức xạ. Như vậy, chứng chỉ không chỉ có ý nghĩa xác nhận năng lực chuyên môn của cá nhân mà còn là một trong những điều kiện về nhân lực để cơ sở được cấp phép tiến hành công việc bức xạ. Đồng thời, điểm c khoản 3 Điều 21 Nghị định 332/2025/NĐ-CP quy định người phụ trách an toàn bức xạ tại cơ sở phải có chứng chỉ nhân viên bức xạ.
Đối với phòng khám tầm soát ung thư, việc có bắt buộc phải có chứng chỉ nhân viên bức xạ hay không phụ thuộc vào loại thiết bị thực tế mà phòng khám sử dụng, chẳng hạn X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT hoặc SPECT/CT. Do đó, chứng chỉ này có vai trò trực tiếp trong việc bảo đảm cơ sở có người chịu trách nhiệm tổ chức, kiểm soát và duy trì các yêu cầu về an toàn bức xạ đối với hoạt động sử dụng thiết bị.
Tóm lại, chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư là căn cứ xác nhận cá nhân đủ điều kiện đảm nhiệm vị trí người phụ trách an toàn bức xạ. Đây đồng thời là yêu cầu bắt buộc về nhân lực đối với cơ sở sử dụng các thiết bị bức xạ thuộc phạm vi pháp luật quy định, góp phần bảo đảm an toàn cho nhân viên y tế, người bệnh và cộng đồng
2. Chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư có gì khác biệt so với chứng chỉ đào tạo an toàn bức xạ thông thường?
Chứng chỉ nhân viên bức xạ và chứng chỉ/giấy chứng nhận đào tạo an toàn bức xạ là hai loại giấy tờ có mục đích và giá trị pháp lý khác nhau. Theo quy định hiện hành, không nên đồng nhất việc một người đã được đào tạo an toàn bức xạ với việc người đó đã đủ điều kiện được cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ để đảm nhiệm vị trí phụ trách an toàn bức xạ.
Theo Điều 6 Thông tư 59/2025/TT-BKHCN, việc đào tạo an toàn bức xạ là trách nhiệm của tổ chức, cá nhân tiến hành công việc bức xạ. Nhân viên bức xạ phải được cập nhật, bổ sung kiến thức chuyên sâu về an toàn bức xạ định kỳ tối thiểu một lần trong thời gian 3 năm; đồng thời hằng năm phải được huấn luyện về nội quy, quy định của cơ sở và quy trình ứng phó sự cố bức xạ. Như vậy, đào tạo an toàn bức xạ chủ yếu nhằm trang bị và duy trì kiến thức, kỹ năng an toàn cần thiết cho người làm việc với bức xạ.
Trong khi đó, chứng chỉ nhân viên bức xạ là giấy tờ được cơ quan có thẩm quyền cấp cho cá nhân đáp ứng các điều kiện luật định để đảm nhiệm những vị trí công việc nhất định. Đối với người phụ trách an toàn bức xạ tại cơ sở sử dụng thiết bị X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT, SPECT/CT và các thiết bị thuộc phạm vi quy định, yêu cầu cơ sở phải có người phụ trách an toàn bức xạ và người này phải có chứng chỉ nhân viên bức xạ.

Điểm khác biệt quan trọng là chứng chỉ đào tạo an toàn bức xạ không tự động thay thế chứng chỉ nhân viên bức xạ. Hồ sơ cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ đối với người phụ trách an toàn bức xạ phải đáp ứng các điều kiện và thành phần hồ sơ theo Điều 54 Nghị định 332/2025/NĐ-CP.
Tóm lại, hai loại giấy tờ này có mối liên hệ nhưng không có giá trị pháp lý tương đương và không thể tùy ý sử dụng thay thế cho nhau. Đối với phòng khám tầm soát ung thư, cần căn cứ vào loại thiết bị thực tế được sử dụng để xác định yêu cầu về đào tạo, chứng chỉ nhân viên bức xạ và trách nhiệm của người phụ trách an toàn bức xạ.
3. Những thông tin bắt buộc nào phải được hiển thị rõ trên bề mặt của chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư?
Theo Mẫu số 03 Phụ lục X ban hành kèm theo Nghị định 332/2025/NĐ-CP, Chứng chỉ nhân viên bức xạ có mẫu thống nhất và phải thể hiện các thông tin nhận diện cơ bản của người được cấp cũng như phạm vi công việc được phép đảm nhiệm. Cụ thể, trên bề mặt chứng chỉ thể hiện các thông tin chính gồm:
- Tên cơ quan có thẩm quyền cấp chứng chỉ;
- Ảnh 3 cm × 4 cm của người được cấp;
- Họ và tên;
- Ngày sinh;
- Số giấy tờ cá nhân như căn cước, căn cước công dân hoặc hộ chiếu;
- Ngày cấp chứng chỉ;
- Cơ quan cấp chứng chỉ;
- Địa chỉ liên lạc;
- Công việc mà người được cấp chứng chỉ đủ điều kiện đảm nhiệm;
- Số chứng chỉ và ký hiệu chứng chỉ;
- Ngày, tháng, năm cấp và chữ ký, đóng dấu của người có thẩm quyền.
Tóm lại, Chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư phải thể hiện đầy đủ thông tin nhận diện người được cấp, thông tin về chứng chỉ và đặc biệt là công việc được phép đảm nhiệm, trong đó trường hợp phù hợp có thể ghi rõ Người phụ trách an toàn bức xạ để làm căn cứ quan trọng đối chiếu khi kiểm tra tính hợp lệ của chứng chỉ và xác định đúng phạm vi trách nhiệm của người đứng tên.
4. Làm thế nào để phân biệt chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư thật và giả bằng mắt thường hoặc hệ thống tra cứu?
Để kiểm tra chứng chỉ nhân viên bức xạ của người phụ trách an toàn bức xạ là thật hay giả, có thể kết hợp kiểm tra trực quan với đối chiếu hồ sơ và thông tin do cơ quan có thẩm quyền cấp. Tuy nhiên, chỉ nhìn bằng mắt thường không thể khẳng định tuyệt đối tính xác thực của chứng chỉ.
Trước hết, cần đối chiếu chứng chỉ với Mẫu số 03 Phụ lục X Nghị định 332/2025/NĐ-CP. Có thể kiểm tra các thông tin cơ bản như họ tên, ngày sinh, giấy tờ nhân thân, số chứng chỉ, ngày cấp, cơ quan cấp, ảnh của người được cấp và đặc biệt là công việc được phép đảm nhiệm. Đối với trường hợp người phụ trách an toàn bức xạ tại cơ sở sử dụng X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT, SPECT/CT..., nội dung công việc phải phù hợp với vị trí được cấp chứng chỉ.
Khi kiểm tra bằng mắt thường, nên lưu ý các dấu hiệu bất thường như thông tin bị tẩy xóa, sửa chữa, ảnh không thống nhất với người mang chứng chỉ, số chứng chỉ hoặc ngày cấp có dấu hiệu không hợp lý, tên cơ quan cấp không đúng thẩm quyền hoặc nội dung công việc không phù hợp với loại chứng chỉ. Tuy nhiên, đây chỉ là bước sàng lọc ban đầu; chứng chỉ có hình thức giống mẫu vẫn chưa đủ để kết luận là chứng chỉ hợp pháp.
Về tra cứu, hiện thủ tục cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ đối với người phụ trách an toàn tại cơ sở sử dụng X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT, SPECT/CT... được thực hiện trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia, thời hạn giải quyết là 10 ngày làm việc. Trong trường hợp cần xác minh chắc chắn, có thể đối chiếu chứng chỉ với hồ sơ cấp phép của cơ sở. Theo hồ sơ cấp giấy phép tiến hành công việc bức xạ, cơ sở phải khai báo nhân viên bức xạ và người phụ trách an toàn bức xạ theo Mẫu số 01 Phụ lục VII Nghị định 332/2025/NĐ-CP. Do đó, cần kiểm tra xem người đứng tên trên chứng chỉ có thực sự được cơ sở khai báo, bố trí làm người phụ trách an toàn bức xạ hay không.
Tóm lại, có thể kiểm tra theo 3 bước: (1) đối chiếu hình thức và nội dung chứng chỉ; (2) đối chiếu số chứng chỉ, người được cấp và cơ quan cấp với hồ sơ cấp chứng chỉ; (3) đối chiếu người đứng tên với hồ sơ khai báo nhân viên bức xạ và người phụ trách an toàn bức xạ của chính cơ sở. Trong trường hợp có nghi ngờ, cách xác minh có giá trị nhất là đề nghị cơ quan có thẩm quyền cấp chứng chỉ xác nhận, thay vì chỉ dựa vào hình thức bên ngoài của giấy tờ.
III. Quy định pháp luật hiện hành về chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư
Các quy định hiện hành tập trung vào điều kiện của cá nhân, hồ sơ cấp chứng chỉ, thời hạn và trách nhiệm của cơ sở sử dụng thiết bị bức xạ.
1. Điều kiện bắt buộc phải có chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư?
Đối với phòng khám tầm soát ung thư, việc có chứng chỉ nhân viên bức xạ cho người phụ trách an toàn bức xạ không phụ thuộc vào tên gọi “phòng khám tầm soát ung thư”, mà phụ thuộc vào loại thiết bị bức xạ mà cơ sở thực tế sử dụng.
Về điều kiện của người được cấp chứng chỉ, Điều 35 Nghị định 332/2025/NĐ-CP quy định người phụ trách an toàn bức xạ phải được đào tạo về an toàn bức xạ phù hợp với loại hình công việc. Riêng người phụ trách tại cơ sở sử dụng X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT, SPECT/CT phải đáp ứng một trong hai điều kiện:
(i) có trình độ từ cao đẳng trở lên;
(ii) có một trong các chứng chỉ, chứng nhận liên quan đến kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, sử dụng thiết bị X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT hoặc SPECT/CT.
Bên cạnh điều kiện về trình độ, người phụ trách còn phải được đào tạo an toàn bức xạ tương ứng với loại hình công việc.
Về hồ sơ cấp chứng chỉ, Điều 54 Nghị định 332/2025/NĐ-CP yêu cầu đơn đề nghị cấp chứng chỉ, bản sao bằng tốt nghiệp từ cao đẳng trở lên hoặc chứng chỉ, chứng nhận chuyên môn phù hợp đối với người phụ trách an toàn bức xạ, cùng các giấy tờ khác theo quy định. Sau khi được cấp, chứng chỉ nhân viên bức xạ có thời hạn 05 năm.
Ngoài yêu cầu về con người, cơ sở còn phải đáp ứng các điều kiện an toàn bức xạ khác. Theo khoản 2 Điều 24 Nghị định 332/2025/NĐ-CP, cơ sở phải thực hiện các biện pháp kiểm soát an toàn bức xạ, cảnh báo bức xạ, trang bị và theo dõi liều kế cá nhân, kiểm định thiết bị bức xạ và chuẩn bị phương án ứng phó sự cố phù hợp.

Tóm lại, nếu phòng khám tầm soát ung thư có sử dụng X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT hoặc SPECT/CT thì phải bố trí người phụ trách an toàn bức xạ và người này bắt buộc phải có chứng chỉ nhân viên bức xạ. Người được cấp chứng chỉ phải đáp ứng điều kiện về trình độ hoặc chứng chỉ chuyên môn, được đào tạo an toàn bức xạ và thực hiện đầy đủ các yêu cầu về an toàn bức xạ theo quy định hiện hành.
2. Trình tự, thủ tục xin cấp mới chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám
Đối với người phụ trách an toàn bức xạ tại phòng khám sử dụng thiết bị X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT, SPECT/CT hoặc thiết bị phát tia X, thủ tục cấp mới Chứng chỉ nhân viên bức xạ được thực hiện theo Điều 54 Nghị định 332/2025/NĐ-CP.
- Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ. Người đề nghị cấp chứng chỉ chuẩn bị Đơn đề nghị cấp Chứng chỉ nhân viên bức xạ theo Mẫu số 05 Phụ lục VIII Nghị định 332/2025/NĐ-CP; bản sao bằng tốt nghiệp từ cao đẳng trở lên hoặc chứng chỉ, chứng nhận chuyên môn phù hợp với trường hợp người phụ trách an toàn bức xạ; giấy tờ xác nhận quá trình đảm nhiệm công việc trong trường hợp thuộc diện phải cung cấp; và ảnh theo quy định.
- Bước 2: Nộp hồ sơ. Đối với người phụ trách an toàn tại cơ sở sử dụng X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT, SPECT/CT và thiết bị phát tia X thuộc phạm vi quy định, hồ sơ được tiếp nhận theo thẩm quyền cấp tỉnh. Người đề nghị có thể thực hiện theo phương thức được công bố trên hệ thống dịch vụ công, gồm trực tuyến, trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính, tùy kênh tiếp nhận của địa phương.
- Bước 3: Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, thẩm định hồ sơ. Sau khi tiếp nhận, cơ quan có thẩm quyền kiểm tra thành phần hồ sơ và điều kiện của người đề nghị. Nếu hồ sơ đầy đủ, hợp lệ và người đề nghị đáp ứng các điều kiện theo quy định thì thực hiện cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ.
- Bước 4: Cấp và nhận chứng chỉ. Thời hạn giải quyết đối với thủ tục này là 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ và phí theo quy định.
Người có chứng chỉ không chỉ đứng tên trong hồ sơ mà còn phải thực hiện các trách nhiệm thực tế về kiểm soát an toàn bức xạ, đào tạo, huấn luyện và ứng phó sự cố theo quy định. Vì vậy, việc cấp chứng chỉ cho người không thực tế đảm nhiệm công việc không thể được xem đơn thuần là thủ tục hoàn thiện hồ sơ.
3. Thời hạn hiệu lực pháp lý của một chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám là bao lâu kể từ ngày cấp?
Theo khoản 2 Điều 55 Nghị định 332/2025/NĐ-CP, chứng chỉ nhân viên bức xạ có thời hạn 05 năm kể từ ngày cấp và người phụ trách cần thực hiện thủ tục cấp lại/cấp mới theo quy định trước khi chứng chỉ hết hiệu lực nếu tiếp tục đảm nhiệm vị trí thuộc diện phải có chứng chỉ. Quy định này áp dụng đối với chứng chỉ nhân viên bức xạ, trong đó có chứng chỉ cấp cho người phụ trách an toàn bức xạ tại cơ sở sử dụng thiết bị X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT, SPECT/CT và các thiết bị bức xạ thuộc phạm vi điều chỉnh. Việc chứng chỉ còn thời hạn không đồng nghĩa người phụ trách được miễn các nghĩa vụ về đào tạo, huấn luyện, theo dõi liều chiếu xạ và thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn bức xạ. Trong thời gian chứng chỉ còn hiệu lực, người phụ trách vẫn phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu về an toàn bức xạ theo quy định hiện hành.
4. Pháp luật quy định những trường hợp nào sẽ bị thu hồi chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư?
Đối với chứng chỉ nhân viên bức xạ của người phụ trách an toàn bức xạ, cần phân biệt rõ giữa thu hồi chứng chỉ nhân viên bức xạ và thu hồi giấy phép tiến hành công việc bức xạ của phòng khám. Hiện nay pháp luật chưa quy định một điều khoản riêng liệt kê các trường hợp thu hồi chứng chỉ nhân viên bức xạ. Trong khi đó, Điều 56 Nghị định 332/2025/NĐ-CP quy định cụ thể về thu hồi, chấm dứt hiệu lực giấy phép tiến hành công việc bức xạ, chứ không phải thu hồi chứng chỉ của cá nhân.
Theo Điều 35 Nghị định 332/2025/NĐ-CP, người phụ trách an toàn bức xạ phải đáp ứng điều kiện về đào tạo an toàn bức xạ và trình độ chuyên môn tương ứng; riêng tại cơ sở sử dụng X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT, SPECT/CT, người phụ trách phải có trình độ từ cao đẳng trở lên hoặc đáp ứng điều kiện về chứng chỉ, chứng nhận chuyên môn theo quy định. Nếu cá nhân không đáp ứng điều kiện ngay từ thời điểm đề nghị cấp thì cơ quan có thẩm quyền có thể không cấp chứng chỉ, nhưng đây không phải là trường hợp “thu hồi” một chứng chỉ đã được cấp.
Mặt khác, chứng chỉ nhân viên bức xạ chỉ có thời hạn 05 năm theo Điều 55 Nghị định 332/2025/NĐ-CP. Khi hết thời hạn, chứng chỉ không còn giá trị sử dụng; đây là hết thời hạn, không phải quyết định thu hồi chứng chỉ. Vì vậy, không nên sử dụng thuật ngữ “bị thu hồi” đối với mọi trường hợp chứng chỉ không còn giá trị.
Vì vậy, khi xây dựng nội dung tư vấn cần phân biệt ba trường hợp: (i) không đủ điều kiện thì không được cấp; (ii) chứng chỉ hết thời hạn 05 năm thì hết giá trị; (iii) phòng khám vi phạm điều kiện tiến hành công việc bức xạ thì có thể bị xử lý đối với Giấy phép tiến hành công việc bức xạ và hành vi vi phạm tương ứng.
IV. Giải đáp các thắc mắc thường gặp liên quan đến chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư
Dưới đây là một số vấn đề thực tế thường được cơ sở y tế và người lao động quan tâm khi sử dụng chứng chỉ nhân viên bức xạ.
1. Người nước ngoài làm việc tại Việt Nam có được phép đăng ký thi và cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám không?
Pháp luật hiện hành không đặt điều kiện người đề nghị cấp Chứng chỉ nhân viên bức xạ phải là công dân Việt Nam. Đối với người nước ngoài đang làm việc tại Việt Nam, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về trình độ chuyên môn, đào tạo an toàn bức xạ và các yêu cầu khác theo quy định thì có thể thực hiện thủ tục đề nghị cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ để đảm nhiệm vị trí người phụ trách an toàn bức xạ tại phòng khám tầm soát ung thư phù hợp.
Đối với người phụ trách an toàn bức xạ tại cơ sở sử dụng X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT, SPECT/CT, Điều 54 Nghị định 332/2025/NĐ-CP yêu cầu hồ sơ phải có bằng tốt nghiệp từ cao đẳng trở lên hoặc chứng chỉ, chứng nhận chuyên môn phù hợp với loại thiết bị và công việc đảm nhiệm. Nghị định không quy định đây là những điều kiện chỉ dành cho công dân Việt Nam.
Tóm lại, người nước ngoài làm việc tại Việt Nam có thể được cấp Chứng chỉ nhân viên bức xạ để đảm nhiệm vị trí người phụ trách an toàn bức xạ tại phòng khám, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Nghị định 332/2025/NĐ-CP. Tuy nhiên, chứng chỉ này không thay thế các điều kiện riêng về lao động và hành nghề chuyên môn áp dụng đối với người nước ngoài tại Việt Nam.
2. Trách nhiệm pháp lý của cá nhân đứng tên trên chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám khi để xảy ra sự cố bức xạ là gì?
Cá nhân được cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ và được phòng khám phân công làm người phụ trách an toàn bức xạ có trách nhiệm thực hiện các yêu cầu về bảo đảm an toàn bức xạ và ứng phó sự cố theo quy định. Tuy nhiên, việc xảy ra sự cố bức xạ không đồng nghĩa người đứng tên trên chứng chỉ đương nhiên phải chịu toàn bộ trách nhiệm pháp lý. Trách nhiệm phải được xác định căn cứ vào nhiệm vụ được giao, hành vi thực tế, lỗi và mối quan hệ giữa hành vi vi phạm với sự cố.
Người phụ trách an toàn bức xạ có vai trò tổ chức, kiểm soát việc thực hiện các yêu cầu an toàn trong phạm vi trách nhiệm được giao. Nếu người này biết hoặc phải biết nguy cơ mất an toàn nhưng không thực hiện biện pháp kiểm soát, không báo cáo, không tổ chức ứng phó theo quy trình hoặc thực hiện không đúng trách nhiệm được giao, họ có thể bị xem xét trách nhiệm đối với hành vi vi phạm cụ thể.
Về xử lý, tùy tính chất và hậu quả của hành vi, cá nhân có thể phải chịu trách nhiệm hành chính, chẳng hạn khi vi phạm các quy định về an toàn bức xạ; trường hợp hành vi gây thiệt hại thì còn có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường dân sự. Nếu hành vi có đủ dấu hiệu của một tội phạm theo pháp luật hình sự thì trách nhiệm hình sự được xem xét theo quy định tương ứng. Ngược lại, nếu sự cố phát sinh do nguyên nhân khách quan hoặc do hành vi của người khác và người phụ trách đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình thì không thể chỉ căn cứ vào việc họ là người đứng tên trên chứng chỉ để quy kết trách nhiệm.
Đặc biệt, cần phân biệt trách nhiệm của cá nhân người phụ trách an toàn bức xạ với trách nhiệm của phòng khám – tổ chức tiến hành công việc bức xạ. Phòng khám vẫn phải chịu trách nhiệm tổ chức các điều kiện an toàn, bố trí nhân sự phù hợp, bảo đảm thiết bị, kiểm soát liều chiếu xạ và thực hiện phương án ứng phó sự cố. Do đó, trong một vụ việc cụ thể có thể đồng thời xem xét trách nhiệm của cơ sở và của cá nhân có liên quan, nhưng mức độ trách nhiệm của từng chủ thể phải được xác định riêng.
3. Nếu bị mất chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư, quy trình xin cấp lại bản sao diễn ra như thế nào?
Hiện nay, chưa có quy định một thủ tục riêng về “cấp lại bản sao chứng chỉ nhân viên bức xạ do bị mất” đối với người phụ trách an toàn bức xạ tại phòng khám. Điều 54 Nghị định này quy định về thủ tục cấp Chứng chỉ nhân viên bức xạ, trong đó hồ sơ cấp chứng chỉ gồm đơn đề nghị, giấy tờ về trình độ chuyên môn, xác nhận quá trình đảm nhiệm công việc trong trường hợp thuộc diện áp dụng và ảnh; nhưng không thiết lập một quy trình riêng mang tên “cấp lại bản sao do mất”.
Do đó, không nên mặc nhiên áp dụng thủ tục cấp mới để gọi là thủ tục cấp lại bản sao. Hiện Cổng Dịch vụ công Quốc gia có thủ tục “cấp mới và cấp lại Chứng chỉ nhân viên bức xạ” đối với một số nhóm nhân viên bức xạ, nhưng thủ tục này loại trừ người phụ trách an toàn tại cơ sở X-quang chẩn đoán y tế và một số trường hợp đặc thù. Đối với người phụ trách an toàn tại cơ sở X-quang, PET/CT, SPECT/CT, thủ tục hiện hành được công bố là “Cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ”, thời hạn giải quyết 10 ngày làm việc và lệ phí 200.000 đồng/chứng chỉ.
Trong trường hợp bị mất chứng chỉ, cách xử lý thận trọng là liên hệ cơ quan đã cấp chứng chỉ để đề nghị xác nhận thông tin hoặc hướng dẫn việc cấp lại giấy tờ, đồng thời cung cấp các thông tin có thể dùng để xác minh như họ tên, số căn cước/hộ chiếu, số chứng chỉ nếu còn lưu, ngày cấp và cơ quan cấp. Việc xác minh này đặc biệt cần thiết vì chứng chỉ nhân viên bức xạ là giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền cấp theo Mẫu số 03 Phụ lục X Nghị định 332/2025/NĐ-CP, chứ không phải giấy tờ do phòng khám tự cấp.
4. Một người có chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư có thể đứng tên phụ trách cùng lúc cho hai phòng khám không?
Hiện nay, chưa có quy định cụ thể một chứng chỉ nhân viên bức xạ của người phụ trách an toàn chỉ được sử dụng cho duy nhất một phòng khám. Vì vậy, không thể khẳng định rằng một người có chứng chỉ thì đương nhiên bị cấm đứng tên phụ trách tại hai cơ sở. Tuy nhiên, việc này còn phụ thuộc vào việc người đó có thực tế thực hiện đầy đủ trách nhiệm của người phụ trách an toàn bức xạ tại cả hai cơ sở hay không.
Nếu một người được bố trí tại hai phòng khám thì mỗi phòng khám vẫn phải có sự phân công, bổ nhiệm người phụ trách an toàn bức xạ phù hợp và khai báo đầy đủ trong hồ sơ của từng cơ sở. Quan trọng hơn, người phụ trách an toàn không chỉ có vai trò đứng tên trên hồ sơ, người này có trách nhiệm giúp cơ sở thực hiện các yêu cầu về an toàn, tổ chức thực hiện các biện pháp kỹ thuật cần thiết, kiểm tra tình trạng an toàn, báo cáo khi phát hiện bất thường hoặc sự cố và lập, lưu giữ hồ sơ liên quan.
Vì vậy, nếu một người cùng lúc phụ trách hai phòng khám thì phải bảo đảm khả năng thực tế thực hiện trách nhiệm tại cả hai cơ sở, bao gồm kiểm tra, giám sát an toàn, xử lý tình huống bất thường và tham gia ứng phó sự cố khi cần thiết. Nếu chỉ cho mượn hoặc cho thuê chứng chỉ để một cơ sở hoàn thiện hồ sơ nhưng bản thân không thực hiện nhiệm vụ thì có thể phát sinh vi phạm khác về điều kiện bảo đảm an toàn bức xạ.
5. Thay đổi nơi làm việc có cần phải xin cấp lại chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám theo tên cơ sở mới không?
Không phải xin cấp lại chứng chỉ nhân viên bức xạ chỉ vì thay đổi nơi làm việc. Chứng chỉ nhân viên bức xạ được cấp cho cá nhân, không phải cấp theo tên phòng khám. Điều 54 Nghị định 332/2025/NĐ-CP quy định thủ tục cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ cho cá nhân và Điều 55 quy định chứng chỉ có thời hạn 05 năm; các quy định này không đặt ra yêu cầu phải cấp lại chứng chỉ khi người được cấp chuyển sang làm việc tại cơ sở khác.
Tuy nhiên, khi người phụ trách chuyển sang phòng khám mới, cơ sở tiếp nhận phải thực hiện việc khai báo, bố trí người phụ trách an toàn bức xạ phù hợp trong hồ sơ của chính cơ sở đó. Chứng chỉ vẫn thuộc về cá nhân, nhưng việc cá nhân đó được phân công làm người phụ trách tại cơ sở mới phải được thể hiện trong hồ sơ của cơ sở mới.
Đáng chú ý, khoản 3 Điều 16 Thông tư 59/2025/TT-BKHCN quy định khi nhân viên bức xạ chuyển sang làm việc cho tổ chức khác, tổ chức cũ phải chuyển giao bản sao hồ sơ liều bức xạ cho tổ chức, cá nhân tiếp nhận. Quy định này cho thấy pháp luật có cơ chế xử lý việc nhân viên bức xạ thay đổi nơi làm việc mà không yêu cầu phải cấp lại chứng chỉ nhân viên bức xạ theo tên cơ sở mới.
V. Tại sao nên lựa chọn dịch vụ liên quan đến chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư tại NPLaw?
Việc đáp ứng điều kiện về chứng chỉ nhân viên bức xạ người phụ trách tại phòng khám tầm soát ung thư cần được xem xét đồng thời với giấy phép tiến hành công việc bức xạ, nhân sự, thiết bị và hồ sơ an toàn của cơ sở. NPLaw có thể hỗ trợ:
Rà soát điều kiện của người phụ trách an toàn bức xạ;
- Kiểm tra hồ sơ và điều kiện cấp chứng chỉ;
- Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, thủ tục hành chính;
- Rà soát hồ sơ pháp lý của phòng khám liên quan đến thiết bị bức xạ;
- Tư vấn rủi ro đối với trường hợp sử dụng người “đứng tên” hoặc bố trí nhân sự không đúng quy định;
- Tư vấn xử lý khi cơ sở bị thanh tra, kiểm tra hoặc phát sinh sự cố bức xạ.
Vì vậy, việc rà soát điều kiện pháp lý trước khi đưa người phụ trách an toàn bức xạ vào hồ sơ giúp phòng khám hạn chế nguy cơ bị xử phạt và bảo đảm hoạt động sử dụng thiết bị bức xạ được thực hiện đúng quy định.
Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.