Nhiều người dân hiện nay vẫn chưa hiểu rõ về mua bán doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Vậy làm sao để hiểu thế nào là bán doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ là gì và những vấn đề liên quan xoay quanh bán doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ như thế nào? Hãy cùng NPLaw tìm hiểu về những quy định pháp luật hiện hành liên quan đến vấn đề này bên dưới nhé.
I. Nhu cầu bán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ
Nhu cầu bán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ có thể xuất phát từ một số lý do sau:
- Cải cách kinh tế: Nhà nước quyết định bán doanh nghiệp nhằm thúc đẩy quá trình cải cách kinh tế, giảm sự can thiệp của Nhà nước trong hoạt động kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của kinh tế thị trường.
- Tăng cường hiệu quả quản lý: Bằng việc bán doanh nghiệp, Nhà nước có thể giảm bớt gánh nặng quản lý và tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực quan trọng hơn. Doanh nghiệp sau khi được bán có thể được quản lý và vận hành bởi những chuyên gia, công ty tư nhân có kinh nghiệm, giúp tăng cường hiệu quả quản lý và nâng cao năng lực cạnh tranh.
- Thu hút đầu tư: Bán doanh nghiệp có thể thu hút vốn đầu tư từ trong và ngoài nước, giúp tăng cường nguồn vốn, công nghệ và quản lý chuyên môn. Điều này có thể giúp doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ hơn và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của quốc gia.
- Tạo sự cạnh tranh: Bán doanh nghiệp có thể tạo ra sự cạnh tranh trong ngành công nghiệp, thúc đẩy sự phát triển công nghiệp, tăng cường sự cạnh tranh và sự đa dạng hóa trong nền kinh tế. Điều này có thể giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, tạo điều kiện thuận lợi cho người tiêu dùng.
- Tạo nguồn thu: Bán doanh nghiệp có thể giúp Nhà nước thu được nguồn thu từ việc chuyển nhượng vốn nhà nước. Người mua doanh nghiệp thường phải trả tiền mua vốn và cam kết đầu tư để phát triển doanh nghiệp, từ đó Nhà nước có thể sử dụng nguồn thu này cho các mục tiêu phát triển khác.
Tuy nhiên, việc bán doanh nghiệp cần được thực hiện cẩn thận và đảm bảo quyền lợi của cả Nhà nước và người lao động. Quá trình bán doanh nghiệp cần tuân thủ quy định pháp luật, đảm bảo công bằng, minh bạch và tránh tình trạng lợi dụng quyền lực.
II. Quy định pháp luật liên quan đến bán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ
1. Bán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ là gì?
Theo quy định tại Điều 22 Nghị định 23/2022/NĐ-CP thì khi thuộc các trường hợp sau thì doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ sẽ được bán toàn bộ:
- Thuộc diện cổ phần hóa theo quy định nhưng không đáp ứng đủ điều kiện để thực hiện cổ phần hóa và được Thủ tướng Chính phủ quyết định chuyển sang hình thức bán toàn bộ doanh nghiệp.
- Các trường hợp khác do Thủ tướng Chính phủ quyết định trên cơ sở đề nghị của cơ quan đại diện chủ sở hữu.
2. Hồ sơ, thủ tục bán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ
Căn cứ Điều 25 Nghị định 23/2022/NĐ-CP thì trình tự bán toàn bộ doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ gồm có 03 bước như sau:
Bước 1: Xây dựng phương án bán toàn bộ doanh nghiệp bao gồm:
- Chuẩn bị các hồ sơ, tài liệu, trong đó bao gồm: hồ sơ pháp lý về thành lập doanh nghiệp; hồ sơ pháp lý về tài sản, nguồn vốn, công nợ; báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán thuế đến thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp; phương án sử dụng đất của doanh nghiệp đang quản lý phù hợp với quy định của pháp luật về đất đai, pháp luật về sắp xếp lại, xử lý nhà đất thuộc sở hữu nhà nước từng thời kỳ đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt; phương án sắp xếp lại lao động; dự toán chi phí bán toàn bộ doanh nghiệp; phương pháp, hình thức, thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp và các tài liệu liên quan khác (nếu có);
- Tổ chức kiểm kê, xử lý những vấn đề về tài chính và tổ chức xác định giá trị doanh nghiệp;
- Quyết định và công bố giá trị doanh nghiệp;
- Hoàn tất phương án bán toàn bộ doanh nghiệp trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Phương án bán toàn bộ doanh nghiệp phải bao gồm các nội dung cơ bản như: Thực trạng của công ty ở thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp; Kết quả xác định giá trị doanh nghiệp; Xác định giá bán và phương thức bán, dự kiến chi phí tổ chức thực hiện; Phương án sử dụng đất của doanh nghiệp đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; Phương án sử dụng lao động đang quản lý và giải quyết lao động dôi dư.
Bước 2: Tổ chức thực hiện phương án bán toàn bộ doanh nghiệp theo phương thức đấu giá.
Bước 3: Hoàn tất việc bán toàn bộ doanh nghiệp: Quyết toán chi phí bán và số tiền thu từ việc bán toàn bộ doanh nghiệp; thanh toán; bàn giao tài sản, sổ sách và các hồ sơ liên quan cho người trúng đấu giá; thông báo về việc hoàn thành bán toàn bộ doanh nghiệp.
3. Chủ thể không được bán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ
Chủ thể không được bán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ là doanh nghiệp nhà nước hoặc công ty nhà nước.
III. Các thắc mắc liên quan đến bán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ
1. Bán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ phải dựa trên nguyên tắc nào?
Theo Điều 24 Nghị định 23/2022/NĐ-CP quy định nguyên tắc bán toàn bộ doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ như sau:
“Nguyên tắc bán toàn bộ doanh nghiệp
1. Việc xử lý tài chính, xác định và điều chỉnh giá trị doanh nghiệp, thuê tổ chức tư vấn để xác định giá trị doanh nghiệp, xác định giá khởi điểm và phương án bán toàn bộ doanh nghiệp được thực hiện theo quy định của Chính phủ về chuyển doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thành công ty cổ phần.
2. Giá khởi điểm bán toàn bộ doanh nghiệp được xác định theo nguyên tắc không thấp hơn tổng giá trị phần vốn nhà nước đã được xác định theo quy định tại Khoản 1 Điều này.”
Theo đó, việc bán toàn bộ doanh nghiệp phải tuân thủ nguyên tắc sau:
- Việc xử lý tài chính, xác định và điều chỉnh giá trị doanh nghiệp, thuê tổ chức tư vấn để xác định giá trị doanh nghiệp, xác định giá khởi điểm và phương án bán toàn bộ doanh nghiệp được thực hiện theo quy định của Chính phủ về chuyển doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thành công ty cổ phần.
- Giá khởi điểm bán toàn bộ doanh nghiệp được xác định theo nguyên tắc không thấp hơn tổng giá trị phần vốn nhà nước đã được xác định theo quy định tại Khoản 1 Điều này.
2. Quản lý tiền có từ việc bán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ như thế nào?
Căn cứ vào Điều 31 Nghị định 23/2022/NĐ-CP quy định về việc quản lý và sử dụng số tiền bán toàn bộ doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ như sau: Số tiền thu từ bán toàn bộ doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ sau khi trừ các chi phí bán toàn bộ doanh nghiệp, chi phí thực hiện chính sách đối với người lao động và người giữ chức danh lãnh đạo quản lý được nộp về ngân sách trung ương và ngân sách địa phương theo quy định của Chính phủ.
3. Không được bán bán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ cho các đối tượng nào?
Căn cứ tại Điều 23 Nghị định 23/2022/NĐ-CP quy định những đối tượng không được mua doanh nghiệp 100% vốn nhà nước gồm:
- Người không có năng lực hành vi dân sự, người bị mất hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc người tại thời điểm đăng ký tham gia đấu giá không nhận thức, làm chủ được hành vi của mình.
- Tổ chức tài chính trung gian, cơ quan kiểm toán xác định giá trị doanh nghiệp và các cá nhân thuộc các tổ chức này trực tiếp giám định, định giá, kiểm toán doanh nghiệp; cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh ruột, chị ruột, em ruột của người trực tiếp giám định, định giá, kiểm toán doanh nghiệp.
Tổ chức đấu giá doanh nghiệp và người làm việc trong tổ chức đấu giá doanh nghiệp thực hiện cuộc đấu giá; cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh ruột, chị ruột, em ruột của đấu giá viên điều hành cuộc đấu giá.
- Người được cơ quan đại diện chủ sở hữu ủy quyền xử lý việc bán doanh nghiệp; người có quyền quyết định bán doanh nghiệp, người ký hợp đồng dịch vụ đấu giá doanh nghiệp;
- Cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh ruột, chị ruột, em ruột của người quy định tại khoản 3 Điều này;
- Những người không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp theo quy định của pháp luật.
- Nhà đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật về đầu tư liên quan đến các điều kiện về tiếp cận thị trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh và pháp luật về đất đai.
4. Việc bán toàn bộ doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ phải thông qua phương thức đấu giá kể từ 1/66/2022?
Có 03 điểm khác biệt trọng tâm trong việc bán toàn bộ doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ của quy định mới so với quy định cũ như sau:
Thứ nhất, Chính phủ đã quy định việc bán toàn bộ doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thông qua phương thức đấu giá thay vì để quyền quyết định phương thức bán đó cho doanh nghiệp tổ chức bán.
Thứ hai, Chính phủ đã thêm phương án sử dụng đất của doanh nghiệp đang quản lý vào trình tự, thủ tục bán doanh nghiệp. Đồng thời cũng quy định chi tiết hơn về mô tả các loại giấy tờ cần phải có để bán doanh nghiệp.
Thứ ba, bước "Đăng ký doanh nghiệp đối với doanh nghiệp sau khi bán" đã không còn tồn tại trong quy định mới.
Nghị định 23/2022/NĐ-CP về thành lập, sắp xếp lại, chuyển đổi sở hữu, chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/06/2022.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến bán doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ
Trên đây là tất cả các thông tin chi tiết mà NPLaw của chúng tôi cung cấp để hỗ trợ quý khách hàng về vấn đề bán doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Trường hợp Quý Khách hàng còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến vấn đề nêu trên hoặc các vấn đề pháp lý khác thì hãy liên hệ ngay cho NPLaw để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.
