Nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ có thể làm ảnh hưởng đến tính bảo mật của hồ sơ, lợi thế cạnh tranh và kết quả lựa chọn nhà thầu của doanh nghiệp. Tùy tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, doanh nghiệp có thể áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp trên cơ sở chứng cứ hợp pháp và quy định của pháp luật. Bài viết dưới đây phân tích các trường hợp thường gặp, cách thu thập chứng cứ và hướng xử lý khi phát sinh sự việc.

I. Thực trạng nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ

Trong quá trình tham gia đấu thầu, doanh nghiệp thường phải xử lý nhiều thông tin có tính bảo mật như giá dự thầu, hồ sơ kỹ thuật, phương án kinh doanh, chiến lược cạnh tranh và các tài liệu liên quan đến quá trình lựa chọn nhà thầu. Do đó, nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ có thể làm lộ lợi thế cạnh tranh và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.

Thực tế, hành vi này có thể xảy ra dưới nhiều hình thức như gửi hồ sơ, bảng giá, thông tin nội bộ qua email; cung cấp thông tin trực tiếp cho người của đối thủ; sao chép hoặc chuyển dữ liệu từ hệ thống nội bộ ra bên ngoài. Hành vi có thể phát sinh ở nhiều thời điểm, từ giai đoạn chuẩn bị hồ sơ, xây dựng phương án dự thầu đến trước hoặc trong quá trình lựa chọn nhà thầu.

nhan-vien-tiet-lo-thong-tin-dau-thau-cho-doi-thu-min-2.png

Việc phát hiện và xử lý trường hợp này trên thực tế không phải lúc nào cũng đơn giản. Doanh nghiệp cần xác định rõ thông tin bị tiết lộ, người thực hiện hành vi, phạm vi thông tin được cung cấp, phương thức tiết lộ và hậu quả thực tế, đồng thời bảo đảm việc thu thập, sử dụng chứng cứ phù hợp với quy định pháp luật.

II. Khái niệm, định nghĩa, giải thích về nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ

Để hiểu rõ vấn đề, cần xác định thời điểm, hành vi và tác động của việc tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ.

1. Nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ xảy ra trong những giai đoạn nào của quá trình đấu thầu?

Hành vi nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ có thể xảy ra ở nhiều thời điểm khác nhau, tùy vào loại thông tin mà nhân viên tiếp cận và phạm vi công việc được giao, chẳng hạn:

  • Giai đoạn chuẩn bị đấu thầu: Nhân viên có thể tiết lộ thông tin về kế hoạch tham dự, yêu cầu kỹ thuật, phương án dự thầu hoặc chiến lược của doanh nghiệp;
  • Giai đoạn lập và hoàn thiện hồ sơ dự thầu: Có thể xảy ra việc cung cấp bảng giá dự kiến, hồ sơ kỹ thuật, năng lực hoặc các tài liệu nội bộ cho đối thủ;
  • Giai đoạn nộp và đánh giá hồ sơ: Thông tin về giá dự thầu, nội dung hồ sơ hoặc các trao đổi liên quan đến quá trình lựa chọn nhà thầu có thể bị tiết lộ;
  • Trước thời điểm công bố kết quả: Việc cung cấp thông tin nội bộ về tình trạng hồ sơ, kết quả đánh giá hoặc khả năng trúng thầu có thể tạo lợi thế cho đối thủ.

Hành vi tiết lộ thông tin không nhất thiết chỉ xảy ra trước khi mở thầu mà có thể phát sinh xuyên suốt quá trình chuẩn bị, tham dự và lựa chọn nhà thầu.

2. Hành vi nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ được hiểu như thế nào?

Hành vi nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ có thể được hiểu là việc nhân viên, trong quá trình thực hiện công việc, cố ý hoặc trái thẩm quyền cung cấp, chuyển giao hoặc để lộ các thông tin liên quan đến hoạt động đấu thầu của doanh nghiệp cho đối thủ cạnh tranh hoặc người không có quyền tiếp cận. Thông tin bị tiết lộ có thể bao gồm hồ sơ dự thầu, giá dự kiến, phương án kỹ thuật, chiến lược tham gia đấu thầu hoặc các dữ liệu nội bộ khác.

Tùy tính chất và hậu quả, hành vi này có thể làm phát sinh trách nhiệm kỷ luật lao động, trách nhiệm bồi thường thiệt hại hoặc các trách nhiệm pháp lý khác nếu có đủ căn cứ theo quy định pháp luật.

3. Nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ có thể ảnh hưởng như thế nào đến kết quả lựa chọn nhà thầu?

Việc nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ có thể tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến kết quả lựa chọn nhà thầu, đặc biệt khi thông tin bị tiết lộ là thông tin quan trọng hoặc có tính bảo mật. Cụ thể, hành vi này có thể:

  • Làm mất lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp: Đối thủ có thể biết trước giá dự thầu, phương án kỹ thuật hoặc chiến lược của doanh nghiệp để điều chỉnh hồ sơ của mình.
  • Ảnh hưởng đến khả năng trúng thầu: Việc đối thủ nắm được thông tin nội bộ có thể làm thay đổi tương quan cạnh tranh và ảnh hưởng đến kết quả đánh giá hồ sơ dự thầu.
  • Làm phát sinh nguy cơ hồ sơ bị đánh giá bất lợi: Nếu việc tiết lộ dẫn đến vi phạm quy định về bảo mật, cạnh tranh hoặc các yêu cầu của hồ sơ mời thầu, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với những hệ quả pháp lý tương ứng.
  • Gây thiệt hại về tài chính và uy tín: Doanh nghiệp có thể mất cơ hội kinh doanh, phát sinh chi phí tham gia lại hoặc chịu ảnh hưởng về uy tín với đối tác.

nhan-vien-tiet-lo-thong-tin-dau-thau-cho-doi-thu-min-1.png

Tuy nhiên, việc tiết lộ thông tin không đồng nghĩa đương nhiên với việc doanh nghiệp bị loại hoặc kết quả lựa chọn nhà thầu bị thay đổi. Cần xem xét loại thông tin được tiết lộ, thời điểm tiết lộ, mức độ ảnh hưởng và quy định áp dụng đối với gói thầu cụ thể.

III. Quy định, thủ tục, điều kiện, xử lý nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ

Doanh nghiệp cần nắm rõ các quy định, thủ tục, điều kiện, xử lý nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ

1. Doanh nghiệp cần thu thập những chứng cứ gì khi xử lý nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ?

Khi xử lý trường hợp nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ, doanh nghiệp nên thu thập chứng cứ theo hướng chứng minh được hành vi tiết lộ, thông tin bị tiết lộ, người thực hiện, nghĩa vụ bảo mật và hậu quả phát sinh:

  • Thứ nhất, cần thu thập tài liệu chứng minh thông tin bị tiết lộ thuộc phạm vi thông tin đấu thầu của doanh nghiệp. Chẳng hạn như hồ sơ dự thầu, bảng giá, phương án kỹ thuật, tài liệu chuẩn bị dự thầu, thông tin chiến lược hoặc dữ liệu nội bộ liên quan đến gói thầu. Việc xác định rõ nội dung thông tin giúp làm rõ hành vi của nhân viên và mức độ ảnh hưởng đến hoạt động đấu thầu.
  • Thứ hai, cần thu thập chứng cứ thể hiện việc nhân viên đã cung cấp hoặc chuyển thông tin cho đối thủ. Các chứng cứ có thể gồm email, tin nhắn, tệp đính kèm, lịch sử gửi hoặc tải dữ liệu, nhật ký truy cập hệ thống, tài liệu sao chép hoặc lời khai của người liên quan. Đối với email và các dữ liệu điện tử, theo Điều 7, Điều 8 và Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023 đây được xem là thông điệp dữ liệu và thông tin trong thông điệp dữ liệu không bị phủ nhận giá trị pháp lý được dùng làm chứng cứ .
  • Thứ ba, cần chứng minh nghĩa vụ bảo mật của nhân viên. Doanh nghiệp nên lưu giữ hợp đồng lao động, nội quy lao động, quy chế bảo mật, thỏa thuận bảo mật, quyết định phân công hoặc các văn bản thể hiện nhân viên được giao quản lý, tiếp cận thông tin đấu thầu. Đây là cơ sở để xác định nhân viên có nghĩa vụ bảo vệ thông tin và việc cung cấp thông tin cho bên ngoài có vi phạm nghĩa vụ hay không.
  • Thứ tư, cần thu thập chứng cứ về hậu quả hoặc nguy cơ thiệt hại. Doanh nghiệp có thể lưu giữ tài liệu về việc đối thủ có được thông tin trước, thay đổi giá hoặc phương án dự thầu, doanh nghiệp mất cơ hội trúng thầu hoặc phát sinh thiệt hại thực tế.
  • Thứ năm, việc thu thập chứng cứ phải bảo đảm tính hợp pháp và tính toàn vẹn. Doanh nghiệp không nên tự ý truy cập trái phép tài khoản cá nhân, đọc dữ liệu riêng tư hoặc can thiệp vào thiết bị của nhân viên để tìm chứng cứ. Đối với thông điệp dữ liệu, Điều 10 Luật Giao dịch điện tử 2023 quy định thông điệp dữ liệu có giá trị như bản gốc khi bảo đảm tính toàn vẹn và có thể truy cập, sử dụng được dưới dạng hoàn chỉnh. Vì vậy, doanh nghiệp nên lưu giữ dữ liệu ở trạng thái nguyên vẹn, xác định nguồn gốc và thời điểm thu thập để thuận lợi cho việc chứng minh sau này.

Doanh nghiệp cần thu thập chứng cứ chứng minh hành vi tiết lộ, nội dung thông tin bị tiết lộ, người nhận thông tin, nghĩa vụ bảo mật của nhân viên và thiệt hại phát sinh (nếu có). Chứng cứ phải có nguồn gốc rõ ràng, được thu thập và sử dụng hợp pháp để làm căn cứ xử lý.

2. Nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ có thể bị xử phạt vi phạm hành chính không?

Hành vi tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ của nhân viên có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Người lao động tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ có thể bị xử phạt vi phạm hành chính nếu thông tin bị tiết lộ thuộc thông tin bí mật trong kinh doanh. Theo khoản 1 Điều 45 Luật Cạnh tranh 2018, hành vi tiết lộ, sử dụng thông tin bí mật trong kinh doanh không được chủ sở hữu cho phép là hành vi cạnh tranh không lành mạnh bị cấm và bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Điều 16 Nghị định 75/2019/NĐ-CP.

nhan-vien-tiet-lo-thong-tin-dau-thau-cho-doi-thu-min.png

Doanh nghiệp cần chứng minh thông tin đó đáp ứng điều kiện của bí mật kinh doanh và việc tiết lộ được thực hiện không được phép của chủ sở hữu, khi đó mới có cơ sở xem xét xử phạt vi phạm hành chính.

3. Làm thế nào để thu thập chứng cứ hợp pháp khi nghi ngờ nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ?

Khi nghi ngờ nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ, doanh nghiệp nên thu thập email, tin nhắn, tệp dữ liệu, lịch sử truy cập hệ thống và các tài liệu liên quan để chứng minh hành vi. Theo Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023, thông điệp dữ liệu có giá trị chứng cứ và được xem xét dựa trên tính toàn vẹn, độ tin cậy của phương thức khởi tạo, lưu trữ, truyền gửi. Đồng thời, doanh nghiệp cần lưu giữ hợp đồng lao động, thỏa thuận bảo mật, nội quy lao động để chứng minh nghĩa vụ của nhân viên. Khoản 2 Điều 21 và khoản 1 Điều 122 Bộ luật Lao động 2019 lần lượt quy định về thỏa thuận bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ và trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc chứng minh lỗi khi xử lý kỷ luật.

Doanh nghiệp không nên tự ý truy cập hoặc thu thập dữ liệu riêng tư của nhân viên trái pháp luật.

IV. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về trường hợp nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ

Khi phát hiện hoặc nghi ngờ nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ, doanh nghiệp thường gặp nhiều vướng mắc về chứng cứ, trách nhiệm và cách xử lý.

1. Email có được dùng làm chứng cứ khi nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ không

Theo quy định của Luật Giao dịch điện tử 2023 thông điệp dữ liệu được thể hiện dưới hình thức thư điện tử là thông điệp dữ liệu (Điều 7). Thông điệp dữ liệu được dùng làm chứng cứ theo quy định của Luật này và pháp luật về tố tụng. Giá trị dùng làm chứng cứ của thông điệp dữ liệu được xác định căn cứ vào độ tin cậy của cách thức khởi tạo, gửi, nhận hoặc lưu trữ thông điệp dữ liệu; cách thức bảo đảm và duy trì tính toàn vẹn của thông điệp dữ liệu; cách thức xác định người khởi tạo, gửi, nhận thông điệp dữ liệu và các yếu tố phù hợp khác (Điều 11).

Email có thể được sử dụng làm chứng cứ khi chứng minh hành vi nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ.

2. Nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ rồi xin nghỉ việc thì còn xử lý được không?

Nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ rồi xin nghỉ việc vẫn có thể chịu hậu quả do hành vi của mình gây ra. Nếu đã chấm dứt hợp đồng lao động thì không còn xử lý bằng hình thức xử lý kỷ luật lao động. Tuy nhiên, nếu hành vi tiết lộ gây thiệt hại, doanh nghiệp vẫn có thể yêu cầu bồi thường khi có đủ căn cứ chứng chứng minh có hành vi vi phạm xảy ra thuộc phạm vi điều chỉnh của hợp đồng lao động hoặc cam kết mà nhân viên đã cam kết với doanh nghiệp (Điều 418, Điều 419 Bộ luật Dân sự 2015).

Trường hợp người lao động chưa chính thức nghỉ việc, doanh nghiệp có thể xem xét xử lý kỷ luật, kể cả sa thải theo khoản 2 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019.Nếu hành vi tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ đáp ứng điều kiện luật định và thời hiệu xử lý đối với hành vi này là 12 tháng theo khoản 1 Điều 123 Bộ luật này.

Nhân viên đã nghỉ việc vẫn có thể phải chịu trách nhiệm, nhưng doanh nghiệp chuyển từ xử lý kỷ luật lao động sang yêu cầu bồi thường hoặc áp dụng trách nhiệm pháp lý khác nếu có căn cứ.

3. Doanh nghiệp có thể sa thải nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ không?

Khi có trường hợp nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ thì doanh nghiệp hoàn toàn có thể áp dụng hình thức kỷ luật sa nhân viên đã thực hiện hành vi trên. Theo quy định tại khoản 2 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019 hình thức kỷ luật sa thải có thể được người sử dụng lao động áp dụng trong trường hợp người lao động có hành vi tiết lộ bí mật kinh doanh, gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe dọa gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của người sử dụng lao động được quy định trong nội quy lao động. Nếu thông tin đấu thầu được xác định là bí mật kinh doanh và nhân viên có hành vi tiết lộ cho đối thủ, doanh nghiệp có thể xem xét sa thải. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải chứng minh được lỗi của người lao động, tuân thủ trình tự xử lý kỷ luật theo Điều 122 Bộ luật Lao động 2019.

Doanh nghiệp có thể sa thải, nhưng không phải mọi trường hợp tiết lộ thông tin đấu thầu đều đủ căn cứ, cần xác định thông tin là thông tin bí mật của doanh nghiệp không được phép tiết lộ và chứng minh được hành vi vi phạm.

4. Nếu nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ trước thời điểm mở thầu, doanh nghiệp nên xử lý như thế nào?

Nếu phát hiện nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ trước thời điểm mở thầu, doanh nghiệp nên bảo toàn chứng cứ, hạn chế quyền tiếp cận thông tin và xác minh hành vi. Theo khoản 1 Điều 122 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp phải chứng minh được lỗi của người lao động khi xử lý kỷ luật. Nếu có đủ căn cứ quy định theo khoản 2 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019 doanh nghiệp có thể áp dụng hình thức kỷ luật sa thải. Đồng thời, nếu hành vi ảnh hưởng đến tính cạnh tranh, minh bạch của gói thầu, doanh nghiệp cần thông báo cho bên mời thầu để xử lý theo Điều 16 Luật Đấu thầu 2023.

Doanh nghiệp cần xử lý ngay việc bảo mật và chứng cứ, đồng thời xem xét trách nhiệm của nhân viên và ảnh hưởng đối với gói thầu.

5. Doanh nghiệp nên làm gì khi nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ khiến doanh nghiệp bị loại khỏi quá trình đấu thầu?

Khi nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ khiến doanh nghiệp bị loại, doanh nghiệp nên bảo toàn chứng cứ về hành vi tiết lộ và thiệt hại, đồng thời rà soát căn cứ khiến hồ sơ bị loại. Theo khoản 1 Điều 122 và khoản 2 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp có trách nhiệm chứng minh lỗi và có thể xem xét sa thải nếu hành vi là tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ theo điều kiện luật định. Nếu có thiệt hại, doanh nghiệp có thể yêu cầu người lao động bồi thường theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015.

Doanh nghiệp nên đồng thời xác minh và bảo toàn chứng cứ, xem xét trách nhiệm của nhân viên, thực hiện quyền khiếu nại hoặc kiến nghị liên quan đến kết quả đấu thầu nếu có căn cứ và yêu cầu bồi thường thiệt hại khi đủ điều kiện.

V. Vì sao doanh nghiệp nên tìm luật sư tư vấn tại NPLaw khi phát sinh vấn đề liên quan đến nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ?

Khi phát sinh vấn đề liên quan đến nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ, doanh nghiệp cần xác định đúng hành vi vi phạm, đánh giá chứng cứ và lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp để hạn chế rủi ro pháp lý. Với sự hỗ trợ của luật sư tại NPLaw, doanh nghiệp có thể được tư vấn về cách thu thập, bảo toàn chứng cứ, xử lý trách nhiệm của người lao động và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình đấu thầu.

Tóm lại, nhân viên tiết lộ thông tin đấu thầu cho đối thủ có thể gây ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh, kết quả đấu thầu và quyền lợi của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần kịp thời bảo toàn chứng cứ, xác định trách nhiệm của người lao động và lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp theo quy định pháp luật. Khi vụ việc phức tạp, việc tham vấn luật sư sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn về trường hợp chi tiết cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.