Đối với phòng khám nam học, vật tư y tế được sử dụng trực tiếp trong quá trình khám, chẩn đoán và điều trị nên yêu cầu về nguồn gốc, chất lượng và khả năng truy xuất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. NPLaw cung cấp những quy định pháp lý cần lưu ý khi phòng khám nam học mua bán, sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc.

I. Phòng khám nam học mua bán, sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc và những rủi ro phát sinh

Việc mua bán, sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc tại phòng khám nam học có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng khám bệnh, chữa bệnh và an toàn của người bệnh. Về pháp lý, cần xác định chính xác vật tư đang sử dụng có phải là trang thiết bị y tế thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về quản lý trang thiết bị y tế hay không, đồng thời kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ, số lưu hành hoặc số đăng ký/công bố áp dụng và các giấy tờ liên quan. Nếu phòng khám nam học mua hoặc sử dụng vật tư y tế không chứng minh được nguồn gốc, xuất xứ, tình trạng lưu hành hợp pháp hoặc không đáp ứng các yêu cầu quản lý tương ứng, cơ sở có thể đối mặt với rủi ro bị kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính, buộc khắc phục hậu quả, đồng thời phát sinh trách nhiệm khác nếu việc sử dụng vật tư gây thiệt hại cho người bệnh.

Đặc biệt, cần phân biệt “không rõ nguồn gốc” với “hàng giả” hoặc “trang thiết bị y tế không được phép lưu hành”. Đây là các tình trạng pháp lý khác nhau và mức độ xử lý không giống nhau. Khi đánh giá một phòng khám nam học có vi phạm hay không, cần kiểm tra hồ sơ mua hàng, hóa đơn, chứng từ, nhãn hàng hóa, thông tin nhà sản xuất/chủ sở hữu, số lưu hành hoặc thông tin công bố và các tài liệu liên quan trước khi xác định hành vi vi phạm cụ thể.

phong-kham-nam-hoc-mua-ban-su-dung-vat-tu-y-te-khong-ro-nguon-goc-2.jpg

Tóm lại, việc phòng khám nam học mua bán, sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc không chỉ tạo rủi ro về chất lượng và an toàn người bệnh mà còn có thể dẫn đến rủi ro pháp lý về quản lý trang thiết bị y tế. Việc xử lý cụ thể phải căn cứ vào loại vật tư, tình trạng pháp lý của sản phẩm và hành vi thực tế của phòng khám.

II. Nhận diện vấn đề khi phòng khám nam học mua bán, sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc

Để xác định phòng khám có vi phạm hay không, cần truy ngược toàn bộ quá trình từ lựa chọn nhà cung cấp, mua hàng, tiếp nhận, bảo quản đến đưa vật tư vào sử dụng.

1. Phòng khám nam học mua bán, sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc có thể phát sinh từ những khâu nào?

Tình trạng phòng khám nam học mua bán, sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc có thể phát sinh ở nhiều khâu, từ quá trình lựa chọn nhà cung cấp, mua hàng, tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ đến bảo quản và đưa vật tư vào sử dụng. Về nguyên tắc, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải kiểm soát nguồn gốc và tính hợp pháp của vật tư y tế được sử dụng trong hoạt động chuyên môn, tránh trường hợp vật tư không có căn cứ chứng minh xuất xứ, chất lượng hoặc điều kiện lưu hành.

Trước hết, rủi ro có thể phát sinh ngay từ khâu lựa chọn và mua vật tư. Phòng khám mua vật tư từ cá nhân, đơn vị trung gian hoặc nhà cung cấp không có tư cách, điều kiện kinh doanh phù hợp; mua hàng không có hợp đồng, hóa đơn, chứng từ hoặc không xác định được nhà sản xuất, chủ sở hữu số lưu hành và nguồn gốc sản phẩm. Tiếp theo là khâu tiếp nhận vật tư tại phòng khám. Ngay cả khi mua từ một nhà cung cấp, nếu phòng khám không kiểm tra tên sản phẩm, số lô, hạn sử dụng, nhà sản xuất, số lưu hành hoặc giấy tờ kèm theo thì vẫn có nguy cơ tiếp nhận vật tư không xác định được nguồn gốc. Đối với vật tư tiêu hao, việc kiểm tra bao bì, nhãn, tình trạng nguyên vẹn và điều kiện bảo quản cũng có ý nghĩa quan trọng trước khi đưa vào sử dụng.

Rủi ro cũng có thể xuất hiện trong khâu quản lý kho và bảo quản. Vật tư đã mua hợp pháp nhưng bị thất lạc hồ sơ, trộn lẫn với hàng không rõ nguồn gốc, hết hạn sử dụng, hư hỏng bao bì hoặc không còn truy xuất được thông tin lô hàng thì khi kiểm tra cũng có thể gây khó khăn cho việc chứng minh nguồn gốc. Vì vậy, phòng khám cần duy trì hồ sơ nhập – xuất – tồn và khả năng truy xuất nguồn gốc đối với vật tư được sử dụng.

Một khâu khác là đưa vật tư vào hoạt động khám bệnh, chữa bệnh. Việc sử dụng vật tư không rõ nguồn gốc, không bảo đảm điều kiện lưu hành hoặc không phù hợp với mục đích sử dụng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn người bệnh. Đặc biệt, nếu vật tư được sử dụng trong các thủ thuật, can thiệp hoặc điều trị chuyên khoa nam học thì việc kiểm soát nguồn gốc và chất lượng càng cần được chú trọng. Ngoài ra, vấn đề còn có thể phát sinh từ khâu thanh lý, điều chuyển hoặc mua lại vật tư từ nguồn khác. Việc tiếp nhận vật tư từ cơ sở khác mà không kiểm tra hồ sơ, nguồn gốc và tình trạng pháp lý của sản phẩm có thể khiến phòng khám không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp khi cơ quan chức năng kiểm tra.

2. Những thông tin nào cần được kiểm tra để truy xuất nguồn gốc vật tư y tế tại phòng khám nam học?

Để truy xuất nguồn gốc vật tư y tế tại phòng khám nam học, cần kiểm tra đầy đủ thông tin từ thời điểm vật tư được tiếp nhận, lưu kho, đưa vào sử dụng cho đến khi sử dụng cho người bệnh. Các thông tin cần kiểm tra trước hết gồm:

  • Tên vật tư y tế, chủng loại và quy cách;
  • Tên, mã sản phẩm hoặc mã hàng;
  • Số lô và số sê-ri nếu có;
  • Ngày sản xuất, hạn sử dụng;
  • Tên nhà sản xuất, nước sản xuất;
  • Tên đơn vị nhập khẩu hoặc phân phối tại Việt Nam, nếu là vật tư nhập khẩu;
  • Số lưu hành hoặc số đăng ký của vật tư y tế, nếu thuộc trường hợp phải có;
  • Thông tin trên nhãn, bao bì và hướng dẫn sử dụng;
  • Ngày tiếp nhận, số lượng nhập và số lượng đã sử dụng;
  • Tên nhà cung cấp, số hợp đồng, hóa đơn, phiếu nhập kho và chứng từ giao nhận.

Đối với vật tư đã được sử dụng cho người bệnh, cần tiếp tục đối chiếu số lô, số sê-ri hoặc mã nhận diện của vật tư với hồ sơ sử dụng tại phòng khám và hồ sơ bệnh án để xác định vật tư nào đã được sử dụng cho người bệnh nào, vào thời điểm nào và bởi nhân viên nào. Ngoài ra, phòng khám nên kiểm tra tính hợp pháp của nguồn cung cấp, bao gồm hồ sơ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ, chứng từ mua bán và tình trạng pháp lý của vật tư trên hệ thống quản lý trang thiết bị y tế khi thuộc trường hợp phải công khai, đăng ký hoặc kê khai theo quy định. Nếu phát hiện vật tư không có đầy đủ thông tin nhận diện, không xác định được số lô/hạn dùng hoặc không có chứng từ chứng minh nguồn gốc thì cần tách riêng để xác minh trước khi tiếp tục sử dụng.

3. Việc mua vật tư y tế từ đơn vị cung cấp không hợp lệ khác gì với trường hợp sử dụng vật tư không rõ nguồn gốc?

Việc mua vật tư y tế từ đơn vị cung cấp không hợp lệ với trường hợp sử dụng vật tư không rõ nguồn gốc là hai hoạt động không đồng nhất với nhau. Điểm khác biệt nằm ở việc nhà cung cấp có đáp ứng điều kiện pháp lý để mua bán, cung cấp vật tư y tế hay không và cơ sở có chứng minh được nguồn gốc, xuất xứ của vật tư đang sử dụng hay không.

Trường hợp mua vật tư y tế từ đơn vị cung cấp không hợp lệ là tình huống cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thể vẫn xác định được vật tư được mua từ một tổ chức, cá nhân cụ thể nhưng nhà cung cấp không đáp ứng điều kiện pháp luật về mua bán, cung cấp trang thiết bị y tế hoặc không có đầy đủ tư cách, điều kiện cần thiết để thực hiện hoạt động cung cấp. 

Trong khi đó, vật tư y tế không rõ nguồn gốc tập trung vào tình trạng bản thân vật tư không có hoặc không chứng minh được các thông tin cần thiết về nguồn gốc, xuất xứ, chủ sở hữu, số lưu hành hoặc hồ sơ liên quan theo quy định. Trường hợp này có thể xảy ra ngay cả khi cơ sở không biết hoặc không xác định được chính xác vật tư được mua từ đâu. Do đó, yếu tố cốt lõi là khả năng truy xuất và chứng minh tính hợp pháp của vật tư, chứ không chỉ là tình trạng pháp lý của nhà cung cấp.

phong-kham-nam-hoc-mua-ban-su-dung-vat-tu-y-te-khong-ro-nguon-goc-3.jpg

Vì vậy, mua từ nhà cung cấp không hợp lệ chưa đương nhiên đồng nghĩa với việc vật tư là không rõ nguồn gốc. Ví dụ, phòng khám mua một lô vật tư từ một doanh nghiệp có thông tin xác định, hóa đơn và chứng từ đầy đủ, nhưng doanh nghiệp đó không đáp ứng điều kiện kinh doanh theo quy định; đây là vấn đề liên quan đến tính hợp lệ của chủ thể cung cấp. Ngược lại, nếu phòng khám không xuất trình được tài liệu xác định vật tư đến từ đâu, không xác định được nhà sản xuất hoặc không có căn cứ chứng minh tình trạng lưu hành hợp pháp thì vấn đề chuyển sang nguồn gốc và tính hợp pháp của chính vật tư.

III. Quy định pháp luật đối với phòng khám nam học mua bán, sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc

Pháp luật đặt ra nghĩa vụ riêng cho cơ sở y tế trong việc quản lý và sử dụng trang thiết bị y tế, đồng thời có quy định xử phạt khi cơ sở sử dụng sản phẩm không đáp ứng yêu cầu.

1. Pháp luật đặt ra yêu cầu gì đối với việc mua và tiếp nhận vật tư y tế tại phòng khám nam học?

Đối với phòng khám nam học, việc mua và tiếp nhận vật tư y tế phải bảo đảm vật tư được sử dụng đúng mục đích chuyên môn, có nguồn gốc hợp pháp, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và an toàn, đồng thời phù hợp với phạm vi hoạt động của cơ sở.

Trước hết, phòng khám cần kiểm tra tính hợp pháp của vật tư, thiết bị y tế trước khi tiếp nhận. Đối với trang thiết bị y tế thuộc diện phải có số lưu hành, cơ sở nên đối chiếu tên, chủng loại, nhà sản xuất, số lưu hành và mục đích sử dụng với thông tin được công khai theo hồ sơ quản lý thiết bị y tế. Theo Điều 21 Nghị định 98/2021/NĐ-CP, số lưu hành của thiết bị y tế loại A, B là số công bố tiêu chuẩn áp dụng; đối với loại C, D là số giấy chứng nhận đăng ký lưu hành.

Khi nhận hàng, phòng khám cũng cần kiểm tra chứng từ mua bán, thông tin sản phẩm, nhãn, hướng dẫn sử dụng, điều kiện bảo quản và các tài liệu liên quan đến nguồn gốc, bảo hành, bảo trì. Điều 51 Nghị định 98/2021/NĐ-CP ghi nhận quyền của cơ sở mua bán thiết bị y tế được yêu cầu bên bán cung cấp thông tin, hồ sơ truy xuất nguồn gốc và thông tin bảo hành; đồng thời Điều 52 yêu cầu cơ sở mua bán thực hiện các biện pháp kiểm soát nội bộ để duy trì chất lượng và cung cấp cho người sử dụng thông tin về hướng dẫn sử dụng, điều kiện an toàn, bảo quản, hiệu chuẩn, kiểm định, bảo dưỡng, bảo trì.

Đối với phòng khám nam học tư nhân, cần phân biệt việc mua vật tư y tế để phục vụ hoạt động chuyên môn với hoạt động mua bán trang thiết bị y tế. Không phải cứ phòng khám mua vật tư để sử dụng nội bộ là phải thực hiện thủ tục công bố đủ điều kiện mua bán thiết bị y tế. Tuy nhiên, phòng khám vẫn phải bảo đảm vật tư, thiết bị đưa vào sử dụng hợp pháp và phù hợp với hoạt động chuyên môn. Đặc biệt, nếu vật tư thuộc loại phải bảo quản ở điều kiện đặc biệt, phòng khám phải tuân thủ yêu cầu bảo quản của nhà sản xuất và hồ sơ kỹ thuật. Ngoài ra, nếu vật tư y tế là loại dùng một lần, phòng khám phải sử dụng theo đúng mục đích và hướng dẫn của nhà sản xuất, không tùy tiện tái sử dụng nếu nhà sản xuất không cho phép. Đối với vật tư, thiết bị cần kiểm định, hiệu chuẩn hoặc bảo trì trước khi đưa vào sử dụng, phòng khám phải thực hiện theo yêu cầu pháp luật chuyên ngành và hướng dẫn của nhà sản xuất. Đây là yêu cầu gắn với việc bảo đảm an toàn cho người bệnh chứ không chỉ là vấn đề chứng từ mua hàng.

2. Phòng khám nam học phải thực hiện việc quản lý, lưu trữ chứng từ và truy xuất vật tư y tế như thế nào?

Đối với phòng khám nam học, việc quản lý vật tư y tế cần bảo đảm có thể xác định được nguồn gốc, quá trình tiếp nhận, sử dụng và tình trạng của vật tư khi cần kiểm tra hoặc xử lý sự cố. Khoản 3 Điều 3 Nghị định 98/2021/NĐ-CP xác định một trong những nguyên tắc quản lý trang thiết bị y tế là phải bảo đảm truy xuất nguồn gốc; đồng thời khoản 3 Điều 63 Nghị định 98/2021/NĐ-CP yêu cầu cơ sở y tế phải lập, quản lý và lưu trữ đầy đủ hồ sơ về trang thiết bị y tế.

Về thực tế quản lý, phòng khám nên xây dựng hồ sơ cho từng nhóm vật tư, trang thiết bị y tế sử dụng, trong đó có thể bao gồm hóa đơn, chứng từ mua hàng, phiếu nhập – xuất, hợp đồng hoặc tài liệu giao nhận, thông tin nhà cung cấp, tên vật tư, số lô, số lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng, số lưu hành hoặc thông tin pháp lý tương ứng của sản phẩm. Đối với thiết bị y tế, cần lưu thêm hồ sơ về hướng dẫn sử dụng, bảo hành, bảo trì, kiểm định, hiệu chuẩn nếu thuộc trường hợp phải thực hiện. Đây là cách giúp phòng khám chứng minh được vật tư, thiết bị đang sử dụng có nguồn gốc rõ ràng và được quản lý đúng yêu cầu.

Về truy xuất, khi có yêu cầu kiểm tra hoặc phát sinh vấn đề liên quan đến một vật tư, phòng khám cần có khả năng lần ngược từ vật tư đang sử dụng đến nhà cung cấp và chứng từ mua hàng, đồng thời xác định được vật tư đó đã được nhập khi nào, số lượng bao nhiêu, số lô/hạn sử dụng và đã được sử dụng hoặc còn tồn kho ra sao. Đối với trường hợp sản phẩm có lỗi, cơ sở y tế có trách nhiệm báo cáo các trường hợp trang thiết bị y tế có lỗi và thực hiện các yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

3. Khi phát hiện vật tư y tế không rõ nguồn gốc, phòng khám nam học phải xử lý số vật tư này ra sao?

Khi phát hiện vật tư y tế không rõ nguồn gốc, xuất xứ, phòng khám chuyên khoa nam học không nên tiếp tục đưa số vật tư này vào sử dụng cho người bệnh. Trước hết, cơ sở cần tạm ngừng sử dụng, cách ly và kiểm kê số vật tư nghi ngờ; đồng thời rà soát hồ sơ mua sắm, hóa đơn, chứng từ, thông tin nhà cung cấp, số lô, hạn sử dụng và các giấy tờ chứng minh nguồn gốc, tình trạng lưu hành của sản phẩm.

Pháp luật về quản lý trang thiết bị y tế có cơ chế xử lý đối với trang thiết bị y tế không bảo đảm điều kiện lưu hành; các biện pháp có thể bao gồm khắc phục, thay thế, thu hồi để tái xuất hoặc tiêu hủy, tùy tính chất và nguyên nhân của vi phạm. Nếu qua kiểm tra xác định vật tư không có nguồn gốc hợp pháp, không có hồ sơ chứng minh điều kiện lưu hành hoặc thuộc trường hợp phải thu hồi, phòng khám phải thực hiện việc thu hồi, không tiếp tục sử dụng và xử lý theo quyết định hoặc yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. 

phong-kham-nam-hoc-mua-ban-su-dung-vat-tu-y-te-khong-ro-nguon-goc-4.jpg

Về phía phòng khám, cần lập biên bản kiểm kê và cách ly, xác định số lượng, tên sản phẩm, số lô, tình trạng và nguồn cung cấp; bảo quản riêng để tránh tiếp tục sử dụng; rà soát chứng từ và làm việc với nhà cung cấp để xác minh; trường hợp có dấu hiệu vi phạm hoặc sản phẩm thuộc diện phải thu hồi thì thông báo và phối hợp với cơ quan quản lý y tế có thẩm quyền để xử lý. Không nên tự ý tiêu hủy ngay khi chưa xác định tính chất vi phạm và chưa thực hiện các yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, đặc biệt khi số vật tư có thể là tang vật cần phục vụ kiểm tra, xử lý

Ngoài ra, nếu phòng khám đã sử dụng vật tư không rõ nguồn gốc cho người bệnh, vấn đề không chỉ dừng ở việc xử lý số vật tư còn lại. Cơ sở cần rà soát phạm vi sử dụng, thời gian sử dụng, người bệnh có liên quan và đánh giá nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe để có biện pháp xử lý phù hợp. Trường hợp phát sinh hậu quả, trách nhiệm của cơ sở và cá nhân liên quan sẽ được xem xét theo hành vi thực tế và hậu quả cụ thể.

4. Phòng khám nam học mua bán, sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc có thể chịu những hình thức xử lý nào?

Đối với phòng khám nam học, việc mua bán hoặc sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc cần được xem xét theo tính chất cụ thể của vật tư, bởi không phải mọi trường hợp “không rõ nguồn gốc” đều có cùng một mức xử lý. Nếu vật tư thuộc trang thiết bị y tế và phòng khám sử dụng trong hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, cơ sở phải bảo đảm việc quản lý, lưu hành và sử dụng phù hợp với quy định về quản lý trang thiết bị y tế. Trước hết, đối với hành vi sử dụng trang thiết bị y tế không có giấy đăng ký lưu hành, giấy phép nhập khẩu, đã hết hạn sử dụng hoặc không bảo đảm chất lượng, khoản 3 Điều 79 Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định mức phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. 

Ngoài ra, nếu phòng khám không lập, quản lý, lưu trữ đầy đủ hồ sơ về trang thiết bị y tế hoặc sử dụng, vận hành trang thiết bị không đúng hướng dẫn của chủ sở hữu thì có thể bị phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng theo điểm a khoản 2 Điều 79. 

Đối với hành vi mua bán trang thiết bị y tế, pháp luật còn quy định các nghĩa vụ về kiểm soát chất lượng, hồ sơ theo dõi, truy xuất nguồn gốc và thu hồi. Điều 74 Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định một số hành vi vi phạm trong mua bán trang thiết bị y tế có thể bị phạt tiền và trong trường hợp thuộc quy định còn có thể áp dụng đình chỉ hoạt động hoặc các biện pháp khắc phục hậu quả. 

Bên cạnh xử phạt tiền, tùy hành vi cụ thể và tình trạng của vật tư, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu ngừng sử dụng, thu hồi, xử lý hoặc tiêu hủy sản phẩm không bảo đảm điều kiện theo quy định chuyên ngành. Nếu vật tư có dấu hiệu là hàng giả, giả mạo nguồn gốc, chất lượng hoặc có hành vi gian dối khác thì còn phải xem xét theo quy định pháp luật tương ứng về hàng giả và các trách nhiệm pháp lý khác.

Đối với phòng khám nam học, việc sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc còn có thể ảnh hưởng đến điều kiện hoạt động và an toàn người bệnh. Vì vậy, ngoài việc xử lý đối với chính vật tư, cơ sở cần rà soát hồ sơ mua sắm, hóa đơn, chứng từ, thông tin nhà cung cấp, số lưu hành hoặc giấy phép nhập khẩu nếu thuộc trường hợp phải có, nhãn và hồ sơ truy xuất nguồn gốc. 

IV. Giải đáp các tình huống thường gặp về phòng khám nam học mua bán, sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc

Những tình huống dưới đây thường phát sinh trong quá trình kiểm tra hồ sơ và quản lý vật tư tại phòng khám.

1. Phòng khám nam học mua vật tư y tế qua người trung gian nhưng không xác định được nhà sản xuất thì xử lý thế nào?

Trường hợp phòng khám nam học mua vật tư y tế thông qua người trung gian nhưng không xác định được nhà sản xuất, trước hết cần xác định rõ loại vật tư đó có phải là thiết bị y tế theo pháp luật về quản lý thiết bị y tế hay không. Theo khoản 1 Điều 105 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, thiết bị y tế sử dụng tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải được phép lưu hành, mua bán, tiếp nhận theo quy định của pháp luật về quản lý thiết bị y tế. Đồng thời, quản lý thiết bị y tế phải bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc và an toàn trong quá trình sử dụng.

Do đó, việc mua qua trung gian không đương nhiên là vi phạm. Vấn đề pháp lý phát sinh khi phòng khám không có đủ tài liệu để xác định nguồn gốc, chủ sở hữu, nhà sản xuất hoặc tình trạng lưu hành hợp pháp của vật tư/thiết bị y tế. Vì vậy, nếu phòng khám không xác định được nhà sản xuất, cơ sở nên tạm thời không đưa vật tư đó vào sử dụng cho người bệnh cho đến khi xác minh được tính hợp pháp của sản phẩm. Phòng khám cần yêu cầu người bán/trung gian cung cấp các tài liệu liên quan như hóa đơn, chứng từ mua bán, thông tin nhà sản xuất/chủ sở hữu, số lưu hành hoặc giấy tờ pháp lý tương ứng với loại thiết bị, nguồn gốc xuất xứ, nhãn hàng hóa và tài liệu hướng dẫn sử dụng. Việc này giúp phòng khám chứng minh nguồn gốc hợp pháp và khả năng truy xuất khi cơ quan quản lý kiểm tra.

2. Vật tư y tế còn nguyên bao bì nhưng không có tài liệu chứng minh nguồn gốc có được tiếp tục sử dụng không?

Không nên tiếp tục sử dụng chỉ dựa vào việc vật tư y tế còn nguyên bao bì. Theo nguyên tắc quản lý trang thiết bị y tế tại Điều 3 Nghị định 98/2021/NĐ-CP, việc quản lý phải bảo đảm chất lượng, an toàn, sử dụng hiệu quả và đặc biệt phải bảo đảm truy xuất nguồn gốc của trang thiết bị y tế. Việc bao bì còn nguyên chỉ chứng minh tình trạng bên ngoài của sản phẩm, không tự chứng minh được nguồn gốc hợp pháp, số lưu hành hoặc hồ sơ pháp lý của vật tư. Đối với trang thiết bị y tế, cơ sở cần có khả năng xác định tối thiểu các thông tin liên quan đến tên sản phẩm, nhà sản xuất/chủ sở hữu, số lô hoặc số sê-ri, hạn sử dụng và thông tin lưu hành phù hợp với loại thiết bị. Đây là cơ sở để bảo đảm khả năng truy xuất khi xảy ra vấn đề về chất lượng hoặc an toàn.

Đặc biệt, nếu cơ sở không có bất kỳ tài liệu hoặc thông tin nào để xác định nguồn gốc, xuất xứ và tình trạng lưu hành hợp pháp của vật tư, thì việc tiếp tục đưa vật tư vào sử dụng có rủi ro pháp lý cao. Cách xử lý phù hợp là tạm thời tách riêng số vật tư chưa xác minh được nguồn gốc, kiểm tra lại hồ sơ mua sắm, hóa đơn, chứng từ giao nhận, phiếu xuất kho, hợp đồng, thông tin nhà cung cấp và các giấy tờ liên quan đến việc lưu hành sản phẩm. Sau khi xác minh được nguồn gốc và điều kiện sử dụng hợp pháp thì mới đưa vào sử dụng. Nếu không thể xác minh được nguồn gốc thì không nên tiếp tục sử dụng.

3. Khi nhà cung cấp không cung cấp được chứng từ về nguồn gốc vật tư y tế, phòng khám có quyền trả lại hàng không?

Khi nhà cung cấp không cung cấp được chứng từ về nguồn gốc vật tư y tế, phòng khám có quyền trả lại hàng nhưng quyền trả lại không phát sinh chỉ vì nhà cung cấp chưa xuất trình được chứng từ về nguồn gốc vật tư y tế. Việc phòng khám có quyền trả hàng hay không trước hết phải căn cứ vào hợp đồng mua bán, đơn đặt hàng, thỏa thuận giữa các bên và tình trạng thực tế của hàng hóa.

Nếu hợp đồng quy định nhà cung cấp phải giao kèm hồ sơ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ hoặc các chứng từ pháp lý của vật tư, nhưng nhà cung cấp không cung cấp được thì đây có thể được xem là vi phạm nghĩa vụ cung cấp chứng từ theo thỏa thuận. Khi đó, phòng khám có thể yêu cầu nhà cung cấp bổ sung chứng từ trong thời hạn hợp lý; nếu nhà cung cấp không khắc phục, phòng khám có thể xem xét từ chối nhận hàng, trả lại hàng hoặc chấm dứt/hủy bỏ hợp đồng, tùy mức độ vi phạm và điều khoản hợp đồng.

Trường hợp hàng hóa không có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng hoặc không đáp ứng điều kiện pháp lý để lưu hành, sử dụng, vấn đề không còn đơn thuần là tranh chấp hợp đồng. Phòng khám nên tạm thời không đưa vật tư vào sử dụng, lập biên bản về tình trạng hàng hóa, yêu cầu nhà cung cấp giải trình và cung cấp hồ sơ, đồng thời thực hiện biện pháp xử lý phù hợp để tránh rủi ro về chất lượng, an toàn người bệnh và trách nhiệm pháp lý.

Tuy nhiên, hiện nay chưa có quy định chung rằng cứ không xuất trình được chứng từ nguồn gốc tại thời điểm giao hàng thì phòng khám đương nhiên có quyền trả lại mọi loại vật tư y tế. Quyền trả hàng cần được xác định dựa trên loại vật tư, tính chất chứng từ còn thiếu, nghĩa vụ của nhà cung cấp theo hợp đồng và quy định quản lý chuyên ngành áp dụng cho sản phẩm đó.

4. Ai chịu trách nhiệm nếu phòng khám nam học đã mua vật tư nhưng nhân viên tự ý đưa vào sử dụng?

Trường hợp phòng khám chuyên khoa nam học đã mua vật tư y tế nhưng nhân viên tự ý đưa vào sử dụng, trách nhiệm pháp lý cần được xác định dựa trên quy trình quản lý, phân quyền sử dụng vật tư, nhiệm vụ của nhân viên và hành vi thực tế, không mặc nhiên quy toàn bộ trách nhiệm cho phòng khám hoặc cho cá nhân nhân viên.

Theo Điều 60 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm tổ chức hoạt động khám bệnh, chữa bệnh và bảo đảm các điều kiện cần thiết để người hành nghề thực hiện hoạt động chuyên môn. Đồng thời, cơ sở phải quản lý việc sử dụng thuốc, thiết bị y tế, vật tư phục vụ hoạt động chuyên môn theo quy định. Vì vậy, nếu vật tư đã được phòng khám mua và đưa vào kho nhưng chưa được phép đưa vào sử dụng, cơ sở cần có quy trình quản lý, bảo quản, cấp phát và kiểm soát việc sử dụng.

Đối với nhân viên tự ý sử dụng vật tư, nếu người này tự ý lấy vật tư ngoài quy trình, sử dụng không đúng nhiệm vụ hoặc sử dụng khi chưa được người có thẩm quyền phê duyệt thì trước hết có thể phải chịu trách nhiệm về hành vi cá nhân. Trường hợp việc sử dụng gây thiệt hại cho người bệnh, làm phát sinh hậu quả chuyên môn hoặc vi phạm quy định về sử dụng vật tư, trách nhiệm của nhân viên có thể được xem xét tương ứng với hành vi và mức độ lỗi.

Tuy nhiên, phòng khám vẫn có thể phải chịu trách nhiệm nếu việc nhân viên tự ý sử dụng xuất phát từ việc cơ sở không xây dựng hoặc không thực hiện đầy đủ quy trình quản lý vật tư, không phân công người quản lý, không kiểm soát kho hoặc biết việc sử dụng sai quy định nhưng không ngăn chặn. Việc xác định trách nhiệm của cơ sở phải xem xét khả năng quản lý, kiểm soát và nghĩa vụ giám sát của người đứng đầu.

5. Phòng khám nam học cần chuẩn bị những tài liệu gì để chứng minh nguồn gốc vật tư y tế khi được kiểm tra?

Khi được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, phòng khám nam học nên chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh nguồn gốc, quá trình mua sắm, tiếp nhận và sử dụng vật tư y tế. Pháp luật về quản lý trang thiết bị y tế đặt ra yêu cầu cơ sở phải duy trì hồ sơ theo dõi và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc. Đối với phòng khám nam học, tùy loại vật tư, trang thiết bị và nguồn cung ứng, hồ sơ nên được sắp xếp gồm:

  • Hợp đồng mua bán hoặc hợp đồng cung ứng vật tư y tế giữa phòng khám và nhà cung cấp;
  • Hóa đơn, chứng từ mua hàng để chứng minh giao dịch và nguồn cung ứng;
  • Phiếu giao hàng, phiếu xuất kho, phiếu nhập kho hoặc các chứng từ tiếp nhận vật tư;
  • Thông tin về nhà sản xuất, nước sản xuất, nhà cung cấp;
  • Đối với trang thiết bị y tế thuộc diện phải có số lưu hành, số đăng ký lưu hành hoặc giấy phép nhập khẩu, cần lưu giữ thông tin, tài liệu tương ứng để chứng minh thiết bị được phép lưu hành tại Việt Nam. 
  • Nhãn hàng hóa và tài liệu hướng dẫn sử dụng của vật tư, trang thiết bị y tế nếu thuộc trường hợp phải có;
  • Hồ sơ theo dõi xuất – nhập – tồn và sử dụng, đặc biệt đối với những vật tư cần quản lý theo lô, hạn sử dụng hoặc có yêu cầu đặc biệt về bảo quản;
  • Hồ sơ bảo quản, kiểm kê và tiêu hủy đối với vật tư hết hạn, hư hỏng hoặc không còn đủ điều kiện sử dụng.

Đối với các vật tư y tế sử dụng trực tiếp trong khám, điều trị nam khoa như găng tay y tế, bơm kim tiêm, catheter, vật tư tiêu hao, dụng cụ can thiệp hoặc vật tư sử dụng trong thủ thuật, phòng khám nên quản lý theo từng tên sản phẩm, nhà sản xuất, số lô, hạn sử dụng và số lượng nhập – xuất – tồn. Cách quản lý này giúp cơ sở có thể nhanh chóng xác định vật tư đang sử dụng được mua từ đâu và thuộc lô sản xuất nào khi cơ quan quản lý yêu cầu truy xuất.

V. NPLaw hỗ trợ tư vấn pháp lý về phòng khám nam học mua bán, sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc

Việc phòng khám nam học mua bán, sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc có thể liên quan đồng thời đến pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh, quản lý trang thiết bị y tế, chất lượng sản phẩm, hợp đồng và xử phạt vi phạm hành chính. Do đó, việc đánh giá trách nhiệm cần dựa trên từng loại sản phẩm và toàn bộ hồ sơ giao dịch.

NPLaw có thể hỗ trợ phòng khám rà soát tính pháp lý của vật tư y tế; kiểm tra hồ sơ nhà cung cấp; đối chiếu số lưu hành, giấy phép nhập khẩu và thông tin sản phẩm; xây dựng quy trình tiếp nhận – quản lý – truy xuất vật tư; rà soát hợp đồng mua bán; tư vấn xử lý khi phát hiện vật tư không rõ nguồn gốc và hỗ trợ giải trình với cơ quan quản lý nhà nước. Tóm lại, quản lý vật tư y tế không chỉ là vấn đề mua đúng hàng mà còn phải bảo đảm nguồn gốc, tính hợp pháp, chất lượng, khả năng truy xuất và hồ sơ chứng minh quá trình sử dụng. Phòng khám nam học cần xây dựng quy trình kiểm soát ngay từ khâu lựa chọn nhà cung cấp để hạn chế rủi ro pháp lý và bảo đảm an toàn cho người bệnh.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.