Tội gây ô nhiễm môi trường là một trong những tội mà các doanh nghiệp sản xuất dễ vướng phải nếu không tuân thủ đúng quy định hiện hành. Điều này gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho các chủ thể không chỉ trên mặt pháp lý mà còn cả hoạt động kinh doanh. Vậy pháp luật hiện hành quy định thế nào về tội phạm này? Hãy cùng NPLaw tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
I. Tội gây ô nhiễm môi trường được quy định như thế nào và doanh nghiệp cần lưu ý những vấn đề pháp lý gì?
Tội gây ô nhiễm môi trường là một trong những tội phạm thuộc nhóm các tội phạm về môi trường được quy định tại Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 và 2025.
Theo đó, Điều 235 Bộ Luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bởi khoản 12 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025) quy định về tội gây ô nhiễm môi trường chủ yếu tập trung vào các hành vi như chôn, lấp, đổ, thải trái pháp luật chất thải nguy hại; xả nước thải có thông số nguy hại vượt quy chuẩn; phát tán khí thải có thông số nguy hại vượt quy chuẩn; thải chất thải rắn thông thường với khối lượng nhất định hoặc phát tán chất phóng xạ vượt giới hạn luật định.
Thông qua quy định này, có thể đưa ra một số vấn đề pháp lý mà doanh nghiệp cần lưu ý bao gồm:
- Nắm rõ cấu thành tội phạm của tội gây ô nhiễm môi trường.
- Kịp thời phát hiện và xử lý khi hành vi của doanh nghiệp tiệm cần với hành vi bị xử lý trách nhiệm hình sự.

Đồng thời, thay vì chỉ quan tâm đến việc “có bị phạt hay không”, doanh nghiệp nên xây dựng cơ chế kiểm soát môi trường ngay từ khâu sản xuất, vận hành hệ thống xử lý và quản lý chất thải để hạn chế rủi ro vi phạm pháp luật.
II. Tội gây ô nhiễm môi trường là gì?
Trước khi phân tích các quy định pháp luật hiện hành, phần này sẽ giúp quý bạn đọc nắm rõ khái niệm, dấu hiệu và những nguyên nhân dẫn đến tội gây ô nhiễm môi trường.
1. Tội gây ô nhiễm môi trường là gì?
Hiện nay pháp luật không giải thích thế nào là tội gây ô nhiễm môi trường, do vậy, để đưa ra định nghĩa của thuật ngữ này cần dựa trên các quy định liên quan.
Cụ thể, tại khoản 12 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 thì ô nhiễm môi trường được hiểu là “sự biến đổi tính chất vật lý, hóa học, sinh học của thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường, tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, sinh vật và tự nhiên”.
Từ đó có thể hiểu, tội gây ô nhiễm môi trường là hành vi của cá nhân hoặc pháp nhân thương mại gây ảnh hưởng xấu đến môi trường khiến nó bị ô nhiễm và đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định tại Bộ luật Hình sự.
2. Tội gây ô nhiễm môi trường được nhận diện qua những dấu hiệu nào?
Căn cứ Điều 235 Bộ Luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bởi khoản 12 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025), tội gây ô nhiễm môi trường được nhận diện qua 04 dấu hiệu sau:
- Mặt khách thể: Chủ thể thực hiện hành vi xâm phạm trực tiếp đến các quy định của Nhà nước về bảo vệ môi trường.
- Mặt chủ thể: Là cá nhân hoặc pháp nhân thương mại.
- Mặt khách quan: Chủ thể thực hiện các hành vi như chôn, lấp, đổ, thải trái pháp luật chất thải nguy hại; xả nước thải có thông số nguy hại vượt quy chuẩn,...đạt ngưỡng cấu thành tội phạm theo quy định pháp luật.
- Mặt chủ quan: Chủ thể thực hiện hành vi vi phạm với lỗi cố ý.
Nếu đáp ứng đủ các dấu hiệu trên, cơ quan chức năng sẽ kết luận chủ thể có tội gây ô nhiễm môi trường và tiến hành xử lý theo quy định.
3. Những nguồn phát sinh ô nhiễm nào có nguy cơ dẫn đến tội gây ô nhiễm môi trường?
Để đạt tới ngưỡng gây ô nhiễm môi trường, chủ thể phải thực hiện các hoạt động sản xuất xả thải lượng lớn chất ô nhiễm vượt ngưỡng cho phép và trên thực tế, những nguồn phát sinh ô nhiễm này chỉ gói gọn trong vài trường hợp.
Tham khảo quy định tại Điều 235 Bộ Luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bởi khoản 12 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025), có thể đưa ra một số nguồn phát sinh ô nhiễm có nguy cơ dẫn đến tội gây ô nhiễm môi trường như sau:
- Nước thải như nước thải sản xuất, nước thải từ quá trình chế biến, vệ sinh máy móc, nước thải chứa các thông số môi trường nguy hại,...
- Khí thải như khí thải từ lò hơi, dây chuyền sản xuất, quá trình đốt nhiên liệu hoặc các công đoạn phát sinh khí, bụi,...
- Chất thải nguy hại như dầu thải, dung môi, hóa chất, bùn thải,...
- Chất thải rắn thông thường như phế liệu, chất thải sản xuất, chất thải công nghiệp không nguy hại,...
- Chất phóng xạ trong trường hợp hoạt động của cơ sở có sử dụng nguồn phóng xạ và phát sinh hành vi thuộc phạm vi Điều 235.

Về cơ bản, nguồn phát sinh ô nhiễm có thể đa dạng, nhất là khi hoạt động sản xuất ngày càng mở rộng như hiện nay. Tuy nhiên, dù nguồn nào thì cũng có thể gói gọn trong 05 trường hợp trên.
III. Quy định pháp luật về tội gây ô nhiễm môi trường
Sau khi nắm được những thông tin cơ bản, phần này sẽ cung cấp cho quý bạn đọc những quy định pháp luật về tội gây ô nhiễm môi trường.
1. Pháp luật quy định như thế nào về tội gây ô nhiễm môi trường?
Pháp luật hình sự hiện nay đã quy định rõ về tội gây ô nhiễm môi trường tại Điều 235 Bộ Luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bởi khoản 12 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025) với từng khung hình phạt khác nhau. Cụ thể:
Bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 03 năm khi thực hiện một trong các hành vi:
- Chôn, lấp, đổ, thải ra môi trường trái pháp luật từ 1.000 kilôgam đến dưới 3.000 kilôgam chất thải nguy hại có thành phần nguy hại đặc biệt vượt ngưỡng chất thải nguy hại theo quy định của pháp luật hoặc có chứa chất phải loại trừ theo Phụ lục A Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy hoặc từ 3.000 kilôgam đến dưới 10.000 kilôgam chất thải nguy hại khác.
- Chôn, lấp, đổ, thải ra môi trường trái pháp luật từ 500 kilôgam đến dưới 1.000 kilôgam chất thải nguy hại có thành phần nguy hại đặc biệt vượt ngưỡng chất thải nguy hại theo quy định của pháp luật hoặc có chứa chất phải loại trừ theo Phụ lục A Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy hoặc từ 1.500 kilôgam đến dưới 3.000 kilôgam chất thải nguy hại khác nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
- Xả thải ra môi trường từ 500 mét khối (m3) trên ngày đến dưới 5.000 mét khối (m3) trên ngày nước thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc từ 300 mét khối (m3) trên ngày đến dưới 500 mét khối (m3) trên ngày nước thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường 05 lần trở lên.
- Xả thải ra môi trường 500 mét khối (m3) trên ngày trở lên nước thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 02 lần đến dưới 03 lần hoặc từ 300 mét khối (m3) trên ngày đến dưới 500 mét khối (m3) trên ngày nước thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc từ 100 mét khối (m3) trên ngày đến dưới 300 mét khối (m3) trên ngày nước thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường 05 lần trở lên nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
- Thải ra môi trường từ 150.000 mét khối (m3) trên giờ đến dưới 300.000 mét khối (m3) trên giờ khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc từ 100.000 mét khối (m3) trên giờ đến dưới 150.000 mét khối (m3) trên giờ khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường 05 lần trở lên.
- Thải ra môi trường 150.000 mét khối (m3) trên giờ trở lên khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 02 lần đến dưới 03 lần hoặc từ 100.000 mét khối (m3) trên giờ đến dưới 150.000 mét khối (m3) trên giờ khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc từ 50.000 mét khối (m3) trên giờ đến dưới 100.000 mét khối (m3) trên giờ khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường 05 lần trở lên nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
- Chôn, lấp, đổ, thải ra môi trường trái pháp luật chất thải rắn thông thường từ 100.000 kilôgam đến dưới 200.000 kilôgam hoặc từ 70.000 kilôgam đến dưới 100.000 kilôgam nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
- Xả thải ra môi trường nước thải, chôn, lấp, đổ, thải ra môi trường chất thải rắn hoặc phát tán khí thải có chứa chất phóng xạ vượt giá trị liều từ 50 milisivơ (mSv) trên năm đến dưới 200 milisivơ (mSv) trên năm hoặc giá trị suất liều từ 0,0025 milisivơ (mSv) trên giờ đến dưới 0,01 milisivơ (mSv) trên giờ.
Bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 05 năm khi thực hiện một trong các hành vi:
- Chôn, lấp, đổ, thải ra môi trường trái pháp luật từ 3.000 kilôgam đến dưới 5.000 kilôgam chất thải nguy hại có thành phần nguy hại đặc biệt vượt ngưỡng chất thải nguy hại theo quy định của pháp luật hoặc có chứa chất phải loại trừ theo Phụ lục A Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy hoặc từ 10.000 kilôgam đến dưới 50.000 kilôgam chất thải nguy hại khác.
- Xả thải ra môi trường từ 5.000 mét khối (m3) trên ngày đến dưới 10.000 mét khối (m3) trên ngày nước thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc từ 500 mét khối (m3) trên ngày đến dưới 5.000 mét khối (m3) trên ngày nước thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường 05 lần trở lên.
- Thải ra môi trường từ 300.000 mét khối (m3) trên giờ đến dưới 500.000 mét khối (m3) trên giờ khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc từ 150.000 mét khối (m3) trên giờ đến dưới 300.000 mét khối (m3) trên giờ khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường 05 lần trở lên.
- Chôn, lấp, đổ, thải ra môi trường trái pháp luật chất thải rắn thông thường từ 200.000 kilôgam đến dưới 500.000 kilôgam.
- Xả thải ra môi trường nước thải, chôn, lấp, đổ, thải ra môi trường chất thải rắn hoặc phát tán khí thải có chứa chất phóng xạ vượt giá trị liều từ 200 milisivơ (mSv) trên năm đến dưới 400 milisivơ (mSv) trên năm hoặc giá trị suất liều từ 0,01 milisivơ (mSv) trên giờ đến dưới 0,02 milisivơ (mSv) trên giờ.
- Gây hậu quả nghiêm trọng.
Bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 6.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 05 năm đến 07 năm khi thực hiện một trong các hành vi sau:
- Chôn, lấp, đổ, thải ra môi trường trái pháp luật 5.000 kilôgam trở lên chất thải nguy hại có thành phần nguy hại đặc biệt vượt ngưỡng chất thải nguy hại theo quy định của pháp luật hoặc có chứa chất phải loại trừ theo Phụ lục A Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy hoặc 50.000 kilôgam trở lên chất thải nguy hại khác.
- Xả thải ra môi trường 10.000 mét khối (m3) trên ngày trở lên nước thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc 5.000 mét khối (m3) trên ngày trở lên nước thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường 05 lần trở lên.
- Thải ra môi trường 500.000 mét khối (m3) trên giờ trở lên khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc 300.000 mét khối (m3) trên giờ trở lên khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường 05 lần trở lên.
- Chôn, lấp, đổ, thải ra môi trường trái pháp luật chất thải rắn thông thường 500.000 kilôgam trở lên.
- Xả thải ra môi trường nước thải, chôn, lấp, đổ, thải ra môi trường chất thải rắn hoặc phát tán khí thải có chứa chất phóng xạ vượt giá trị liều 400 milisivơ (mSv) trên năm trở lên hoặc giá trị suất liều 0,02 milisivơ (mSv) trên giờ trở lên.
- Gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.
Riêng đối với pháp nhân thương mại phạm tội này, pháp luật quy định về hình thức xử phạt tại khoản 5 Điều 235 Bộ Luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bởi Khoản 12 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025) như sau:
- Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 6.000.000.000 đồng đến 14.000.000.000 đồng.
- Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 14.000.000.000 đồng đến 24.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 02 năm.
- Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 24.000.000.000 đồng đến 40.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 01 năm đến 03 năm.
- Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại Điều 79 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.
- Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm.
Tùy vào chủ thể phạm tội là cá nhân hay pháp nhân và hành vi đã thực hiện trên thực tế mà cơ quan có thẩm quyền sẽ áp dụng hình phạt phù hợp.
2. Người đại diện theo pháp luật hoặc người quản lý doanh nghiệp có phải chịu trách nhiệm khi doanh nghiệp phạm tội gây ô nhiễm môi trường không?
Một câu hỏi được nhiều người đặt ra khi tìm hiểu về vấn đề này là liệu người đại diện theo pháp luật hoặc người quản lý doanh nghiệp có phải chịu trách nhiệm khi doanh nghiệp phạm tội gây ô nhiễm môi trường không?
Câu trả lời cho câu hỏi này là có, người đại diện theo pháp luật hoặc người quản lý doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm khi doanh nghiệp phạm tội gây ô nhiễm môi trường.
Khoản 2 Điều 75 Bộ Luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 và 2025 đã quy định rõ về việc này như sau: “Việc pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự không loại trừ trách nhiệm hình sự của cá nhân”.
Đồng thời, khoản 1 Điều 12 Luật Doanh nghiệp năm 2020, sửa đổi bổ sung năm 2025 cũng quy định “người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp là cá nhân đại diện cho doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch của doanh nghiệp, đại diện cho doanh nghiệp với tư cách người yêu cầu giải quyết việc dân sự, nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trước Trọng tài, Tòa án và các quyền, nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật”.
Từ hai quy định trên có thể thấy, pháp luật hiện nay không loại trừ trách nhiệm hình sự của cá nhân trong trường hợp doanh nghiệp phạm tội. Mặt khác, người đại diện theo pháp luật hoặc người quản lý doanh nghiệp là cá nhân đại diện cho doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh. Do vậy, khi doanh nghiệp bị kết tội gây ô nhiễm môi trường thì người đại diện theo pháp luật hoặc người quản lý doanh nghiệp cũng phải chịu trách nhiệm.
3. Doanh nghiệp cần thực hiện những biện pháp khắc phục nào theo quy định của pháp luật khi xảy ra hành vi gây ô nhiễm môi trường?
Tham khảo quy định tại Điều 4 Nghị định 45/2022/NĐ-CP, khi xảy ra hành vi gây ô nhiễm môi trường, doanh nghiệp cần thực hiện những biện pháp khắc phục sau:
- Khôi phục lại tình trạng môi trường ban đầu hoặc phục hồi môi trường theo quy định.
- Phá dỡ công trình, thiết bị được xây lắp trái quy định về bảo vệ môi trường để xả chất thải không qua xử lý ra môi trường; phá dỡ công trình, thiết bị để pha loãng chất thải và phải xử lý chất thải đạt quy chuẩn kỹ thuật về chất thải; phá dỡ, di dời công trình, cây trồng; phá dỡ công trình, nhà ở trái phép.
- Thực hiện biện pháp thu gom, lưu giữ và quản lý an toàn chất ô nhiễm khó phân hủy và nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, sản phẩm, hàng hóa, thiết bị đã nhập khẩu, sản xuất và sử dụng có chứa chất ô nhiễm khó phân hủy theo quy định và báo cáo đã khắc phục xong hậu quả vi phạm.
- Di dời dự án, cơ sở đến địa điểm phù hợp với quy hoạch, phân vùng môi trường, khả năng chịu tải của môi trường được cấp có thẩm quyền phê duyệt đối với các trường hợp vi phạm mà địa điểm đang thực hiện dự án, cơ sở không phù hợp với quy hoạch, phân vùng môi trường, khả năng chịu tải của môi trường được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định; phải xây dựng, lắp đặt công trình bảo vệ môi trường theo quy định.
Khi gây ô nhiễm môi trường, doanh nghiệp phải chấm dứt hành vi vi phạm, xử lý nguồn gây ô nhiễm, khắc phục ô nhiễm và phục hồi môi trường. Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải chấp hành các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả do cơ quan có thẩm quyền áp dụng theo quy định pháp luật.
IV. Giải đáp các tình huống thường gặp về tội gây ô nhiễm môi trường
Phần này sẽ đưa ra giải đáp các tình huống thường gặp về tội gây ô nhiễm môi trường.
1. Doanh nghiệp xả nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật ra môi trường có bị truy cứu về tội gây ô nhiễm môi trường không?
Có, doanh nghiệp xả nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật ra môi trường sẽ bị truy cứu về tội gây ô nhiễm môi trường theo quy định của pháp luật hình sự. Cụ thể, Điều 235 Bộ Luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bởi khoản 12 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025) đã quy định về một trong các hành vi bị truy cứu hình sự tội gây ô nhiễm môi trường là xả nước thải
Ví dụ: Xả thải ra môi trường từ 500 mét khối (m3) trên ngày đến dưới 5.000 mét khối (m3) trên ngày nước thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc từ 300 mét khối (m3) trên ngày đến dưới 500 mét khối (m3) trên ngày nước thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường 05 lần trở lên.
Tóm lại, khi doanh nghiệp xả nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật ra môi trường và đạt ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự thì sẽ bị xử lý về tội gây ô nhiễm môi trường.
2. Chôn lấp hoặc đổ bỏ chất thải nguy hại không đúng nơi quy định có cấu thành tội gây ô nhiễm môi trường không?
Có, việc chôn lấp hoặc đổ bỏ chất thải nguy hại không đúng nơi quy định có thể cấu thành tội gây ô nhiễm môi trường nếu đáp ứng điều kiện quy định tại Điều 235 Bộ Luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bởi khoản 12 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025).
Ví dụ: Chôn, lấp, đổ, thải ra môi trường trái pháp luật từ 1.000 kilôgam đến dưới 3.000 kilôgam chất thải nguy hại có thành phần nguy hại đặc biệt vượt ngưỡng chất thải nguy hại theo quy định của pháp luật hoặc có chứa chất phải loại trừ theo Phụ lục A Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy hoặc từ 3.000 kilôgam đến dưới 10.000 kilôgam chất thải nguy hại khác.
3. Cơ sở sản xuất phát tán khí thải, bụi hoặc mùi hôi vượt mức cho phép có thể bị xử lý hình sự không?
Có, cơ sở sản xuất phát tán khí thải, bụi hoặc mùi hôi vượt mức cho phép có thể bị xử lý hình sự nếu thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 235 Bộ Luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bởi khoản 12 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025), bao gồm:
- Thải ra môi trường từ 150.000 mét khối (m3) trên giờ đến dưới 300.000 mét khối (m3) trên giờ khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc từ 100.000 mét khối (m3) trên giờ đến dưới 150.000 mét khối (m3) trên giờ khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường 05 lần trở lên (điểm đ khoản 1).
- Thải ra môi trường 150.000 mét khối (m3) trên giờ trở lên khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 02 lần đến dưới 03 lần hoặc từ 100.000 mét khối (m3) trên giờ đến dưới 150.000 mét khối (m3) trên giờ khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc từ 50.000 mét khối (m3) trên giờ đến dưới 100.000 mét khối (m3) trên giờ khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường 05 lần trở lên nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm (điểm e khoản 1).
- Thải ra môi trường từ 300.000 mét khối (m3) trên giờ đến dưới 500.000 mét khối (m3) trên giờ khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc từ 150.000 mét khối (m3) trên giờ đến dưới 300.000 mét khối (m3) trên giờ khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường 05 lần trở lên (điểm c khoản 2).
- Thải ra môi trường 500.000 mét khối (m3) trên giờ trở lên khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc 300.000 mét khối (m3) trên giờ trở lên khí thải có thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường 05 lần trở lên (điểm c khoản 3).
Như vậy, khi thuộc một trong các trường hợp trên thì cơ sở sản xuất có hành vi phát tán khí thải, bụi hoặc mùi hôi vượt mức cho phép sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
4. Doanh nghiệp không vận hành hệ thống xử lý nước thải theo thiết kế có bị xem là phạm tội gây ô nhiễm môi trường không?
Không, doanh nghiệp không vận hành hệ thống xử lý nước thải theo thiết kế không bị xem là phạm tội gây ô nhiễm môi trường. Một chủ thể chỉ bị xem là phạm tội khi đáp ứng đủ cấu thành tội phạm của tội đó trong pháp luật hình sự Việt Nam.
Áp vào trường hợp này, Điều 235 Bộ Luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bởi khoản 12 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025) chỉ quan tâm tới lượng nước thải bị xả ra môi trường có đạt ngưỡng phạm tội không mà không quy định về việc doanh nghiệp có hay không vận hành hệ thống xử lý nước thải theo thiết kế.
Do vậy, khi doanh nghiệp không vận hành hệ thống xử lý nước thải theo thiết kế mà không xả thải đạt ngưỡng tội gây ô nhiễm môi trường thì cũng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
5. Đổ chất thải công nghiệp ra sông, kênh, rạch gây ô nhiễm nguồn nước bị xử lý như thế nào?
Đổ chất thải công nghiệp ra sông, kênh, rạch gây ô nhiễm nguồn nước, chủ thể sẽ bị xử lý như sau:
- Xử phạt hành chính: Phạt tiền từ 300.000 - 950.000.000 tùy lượng nước thải có chứa các thông số môi trường thông thường xả ra (Điều 19 Nghị định 45/2022/NĐ-CP) hoặc từ 1.000.000 - 1.000.000.000 tuỳ lượng nước thải có chứa các thông số môi trường nguy hại vào môi trường (Điều 20 Nghị định 45/2022/NĐ-CP).
- Truy cứu trách nhiệm hình sự: Phạt tiền từ 100.000.000 đến 6.000.000.000 đối với cá nhân và 6.000.000.000 đến 40.000.000.000 đối với tổ chức hoặc phạt tù từ 02 đến 07 năm nếu đáp ứng cấu thành tội phạm tội gây ô nhiễm môi trường (Điều 235 Bộ Luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bởi khoản 12 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025)).
Tùy vào hành vi cụ thể và hậu quả gây ra trên thực tế mà mỗi chủ thể sẽ bị áp dụng các hình phạt khác nhau.
V. Vì sao nên liên hệ NPLaw để được luật sư tư vấn và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp khi phát sinh vụ việc liên quan đến tội gây ô nhiễm môi trường?
Khi phát sinh vụ việc liên quan đến tội gây ô nhiễm môi trường, việc được luật sư của NPLaw tư vấn sớm giúp doanh nghiệp:
- Đánh giá chính xác hành vi có dấu hiệu vi phạm hành chính hay truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Rà soát chứng cứ, hồ sơ môi trường và xác định trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp, cá nhân liên quan.
- Tư vấn phương án giải trình, khắc phục và giảm thiểu rủi ro pháp lý.
- Tham gia tố tụng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong quá trình giải quyết vụ việc.
Liên hệ với NPLaw ngay để được luật sư tư vấn và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp khi phát sinh vụ việc liên quan đến tội gây ô nhiễm môi trường.
Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.