Trong hoạt động kinh doanh, việc xác lập rõ quyền, nghĩa vụ và cách thức phân chia lợi ích giúp các bên hạn chế tranh chấp trong quá trình hợp tác. NPLaw cung cấp những thông tin pháp lý cần lưu ý khi lập và thực hiện văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh.
I. Những vấn đề cần quan tâm khi lập văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh
Khi lập văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh, các bên không chỉ cần thống nhất về mục tiêu hợp tác mà còn phải xác định rõ phần đóng góp, cơ chế quản lý, phân chia lợi ích, trách nhiệm và phương án xử lý khi hợp tác chấm dứt. Đặc biệt, cần xác định đúng bản chất của quan hệ hợp tác để lựa chọn quy định pháp luật áp dụng. Theo Điều 504 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng hợp tác là sự thỏa thuận giữa các cá nhân, pháp nhân về việc cùng đóng góp tài sản, công sức để thực hiện công việc nhất định, cùng hưởng lợi và cùng chịu trách nhiệm; hợp đồng hợp tác phải được lập thành văn bản.

Trường hợp văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh thực chất là hợp đồng BCC thì cần lưu ý thêm quy định của pháp luật về đầu tư. Theo quy định về BCC, các bên hợp tác kinh doanh, phân chia lợi nhuận hoặc sản phẩm mà không thành lập tổ chức kinh tế; nội dung hợp tác cần được xác định rõ trong hợp đồng.
Về nội dung, các bên nên đặc biệt làm rõ tài sản, tiền hoặc công sức đóng góp của từng bên; tỷ lệ và phương thức phân chia lợi nhuận; quyền quản lý và ra quyết định; trách nhiệm đối với khoản chi phí, nghĩa vụ tài chính và thiệt hại; thời hạn hợp tác; điều kiện sửa đổi, chấm dứt và xử lý tài sản sau khi chấm dứt. Đây là những vấn đề có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các bên và thường là nguyên nhân phát sinh tranh chấp nếu không được quy định cụ thể.
Ngoài ra, cần xác định người đại diện và phạm vi quyền được nhân danh các bên thực hiện giao dịch. Nếu một bên được giao quản lý dòng tiền, tài sản hoặc hoạt động kinh doanh thì văn bản nên quy định cơ chế kiểm soát, báo cáo và đối chiếu để hạn chế việc một bên tự ý thực hiện giao dịch vượt quá phạm vi được giao.
Vì vậy, khi lập văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh, các bên nên xây dựng nội dung dựa trên bản chất thực tế của hoạt động hợp tác, đồng thời quy định càng cụ thể càng tốt về đóng góp, quyền quyết định, phân chia lợi ích, trách nhiệm và phương án xử lý khi phát sinh vi phạm hoặc chấm dứt hợp tác.
II. Tìm hiểu về văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh
Để sử dụng đúng văn bản, trước hết cần làm rõ khái niệm, nội dung và những trường hợp phù hợp để xác lập thỏa thuận hợp tác kinh doanh.
1. Văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh là gì?
Hiện nay, pháp luật chưa quy định một loại văn bản riêng có tên gọi “văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh” và áp dụng thống nhất cho mọi trường hợp. Vì vậy, để xác định bản chất của văn bản này, cần căn cứ vào nội dung thỏa thuận và quyền, nghĩa vụ thực tế mà các bên cam kết.
Về bản chất, văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh là văn bản ghi nhận sự thống nhất giữa các bên về việc cùng đóng góp tiền, tài sản, công sức hoặc các nguồn lực khác để thực hiện một hoạt động kinh doanh, đồng thời xác định cách thức phối hợp, phân chia lợi ích và trách nhiệm trong quá trình hợp tác. Tùy vào nội dung và chủ thể tham gia, thỏa thuận này có thể thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật dân sự hoặc pháp luật đầu tư.
Nếu nội dung thỏa thuận thể hiện các bên cùng đóng góp tài sản, công sức để thực hiện một công việc nhất định, cùng hưởng lợi và cùng chịu trách nhiệm thì thỏa thuận có thể mang bản chất của hợp đồng hợp tác. Cụ thể, khoản 1 Điều 504 Bộ luật Dân sự 2015 quy định hợp đồng hợp tác là sự thỏa thuận giữa các cá nhân, pháp nhân về việc cùng đóng góp tài sản, công sức để thực hiện công việc nhất định, cùng hưởng lợi và cùng chịu trách nhiệm.
Bên cạnh đó, nếu thỏa thuận được ký kết giữa các nhà đầu tư nhằm hợp tác kinh doanh, phân chia lợi nhuận hoặc sản phẩm mà không thành lập tổ chức kinh tế, thì có thể thuộc trường hợp hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) theo pháp luật về đầu tư. Theo khoản 14 Điều 3 Luật Đầu tư 2025, hợp đồng BCC là hợp đồng được ký giữa các nhà đầu tư nhằm hợp tác kinh doanh, phân chia lợi nhuận hoặc sản phẩm mà không thành lập tổ chức kinh tế.
Tóm lại, văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh là cơ sở ghi nhận sự thống nhất của các bên về việc phối hợp nguồn lực để thực hiện hoạt động kinh doanh và phân chia lợi ích, trách nhiệm. Vì vậy, khi soạn thảo cần xác định đúng bản chất quan hệ hợp tác để áp dụng đúng quy định pháp luật và xây dựng các điều khoản phù hợp.
2. Văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh thường bao gồm những nội dung nào?
Tùy thuộc vào mục đích và phạm vi hợp tác, văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh thường được xây dựng với các nhóm nội dung cơ bản sau:
- Thông tin của các bên: Họ tên/tên doanh nghiệp, địa chỉ, giấy tờ pháp lý, thông tin người đại diện và căn cứ đại diện.
- Mục tiêu và phạm vi hợp tác: Xác định hoạt động kinh doanh mà các bên cùng thực hiện, phạm vi công việc và giới hạn trách nhiệm của từng bên.
- Thời hạn và địa điểm hợp tác: Xác định thời điểm bắt đầu, thời hạn thực hiện và địa điểm tiến hành hoạt động hợp tác.
- Phần đóng góp của mỗi bên: Ghi nhận cụ thể tiền, tài sản, công sức, máy móc, nhân lực hoặc nguồn lực khác mà mỗi bên cam kết đóng góp.
- Phương thức tổ chức và quản lý: Quy định cách thức phối hợp, người có thẩm quyền quyết định, cơ chế biểu quyết và phương thức kiểm soát hoạt động chung.
- Doanh thu, chi phí và phân chia lợi ích: Xác định nguồn thu, các khoản chi phí, cách xác định lợi nhuận và phương thức phân chia lợi nhuận hoặc sản phẩm giữa các bên.
- Quyền và nghĩa vụ của các bên: Làm rõ những công việc mỗi bên phải thực hiện, quyền được hưởng và trách nhiệm trong quá trình hợp tác.
- Xử lý rủi ro và vi phạm: Xác định trách nhiệm khi một bên không thực hiện đúng cam kết, gây thiệt hại hoặc phát sinh nghĩa vụ tài chính.
- Sửa đổi, chấm dứt thỏa thuận: Quy định trường hợp được sửa đổi, bổ sung, chấm dứt trước thời hạn và cách xử lý quyền, nghĩa vụ còn tồn tại.
- Giải quyết tranh chấp: Xác định phương thức thương lượng, hòa giải, trọng tài hoặc Tòa án khi phát sinh tranh chấp.

Đây là những nội dung thường được các bên lựa chọn để ghi nhận trong văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh. Tuy nhiên, không phải mọi văn bản đều bắt buộc phải có toàn bộ các nội dung trên; phạm vi thỏa thuận cần được xây dựng phù hợp với tính chất và quy mô của hoạt động hợp tác.
Trường hợp nội dung văn bản có đầy đủ đặc điểm của hợp đồng hợp tác, các bên cần lưu ý Điều 505 Bộ luật Dân sự 2015 về nội dung của hợp đồng hợp tác. Đặc biệt, nếu các bên có đóng góp tài sản để thực hiện hoạt động chung thì cần xác định rõ tài sản nào được đưa vào hoạt động hợp tác và cơ chế quản lý, sử dụng tài sản đó.
3. Những trường hợp nên sử dụng văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh
Văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh nên được sử dụng khi các bên có nhu cầu cùng khai thác nguồn lực, thực hiện một hoạt động kinh doanh hoặc dự án nhất định nhưng muốn xác lập rõ quyền, nghĩa vụ và cơ chế phân chia lợi ích mà không nhất thiết phải thành lập một pháp nhân mới. Chẳng hạn, một bên góp vốn, một bên góp tài sản, mặt bằng, công nghệ hoặc công sức để cùng triển khai hoạt động kinh doanh.
Trường hợp các bên cùng đóng góp tài sản, công sức để thực hiện một công việc nhất định, cùng hưởng lợi và cùng chịu trách nhiệm thì quan hệ này có thể thuộc phạm vi hợp đồng hợp tác theo khoản 1 Điều 504 Bộ luật Dân sự 2015.
Đối với trường hợp các bên là nhà đầu tư và thỏa thuận hợp tác kinh doanh, phân chia lợi nhuận hoặc sản phẩm mà không thành lập tổ chức kinh tế, quan hệ này có thể được xác lập dưới hình thức hợp đồng BCC theo quy định của pháp luật đầu tư. Khi đó, cần xem xét các quy định tương ứng của Luật Đầu tư 2025, đặc biệt về chủ thể tham gia, nội dung hợp đồng và thủ tục đầu tư nếu có nhà đầu tư nước ngoài.
Ngoài ra, văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh cũng nên được sử dụng khi các bên muốn ghi nhận rõ cơ chế quản lý tài sản, doanh thu, chi phí, phân chia lợi nhuận, quyền ra quyết định hoặc trách nhiệm khi một bên không thực hiện đúng cam kết. Đối với hoạt động có giá trị lớn hoặc kéo dài, việc lập văn bản ngay từ đầu sẽ tạo căn cứ xác định trách nhiệm và giải quyết tranh chấp nếu phát sinh.
III. Quy định pháp luật liên quan đến văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh
Việc thỏa thuận trong kinh doanh được pháp luật tôn trọng, nhưng không phải mọi nội dung do các bên thống nhất đều đương nhiên có hiệu lực. Các bên vẫn phải tuân thủ điều kiện có hiệu lực và quy định chuyên ngành có liên quan.
1. Pháp luật quy định như thế nào về quyền tự do thỏa thuận trong hợp tác kinh doanh?
Theo khoản 2 Điều 3 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân, pháp nhân có quyền xác lập, thực hiện và chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự trên cơ sở tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận; mọi cam kết, thỏa thuận không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội thì có hiệu lực thực hiện đối với các bên. Nguyên tắc này cho phép các bên chủ động thỏa thuận về phương thức đóng góp, quản lý hoạt động, phân chia lợi nhuận, phân bổ chi phí, quyền rút khỏi hợp tác và xử lý tài sản khi chấm dứt. Tuy nhiên, quyền tự do thỏa thuận không cho phép các bên loại trừ những quy định bắt buộc của pháp luật, đặc biệt đối với ngành nghề kinh doanh có điều kiện hoặc hoạt động phải đáp ứng điều kiện đầu tư. Vì vậy, các bên được quyền thiết kế cơ chế hợp tác phù hợp nhưng phải đặt thỏa thuận trong giới hạn của pháp luật.
2. Văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh cần đáp ứng những điều kiện nào để có hiệu lực?
Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự có hiệu lực khi chủ thể có năng lực pháp luật, năng lực hành vi dân sự phù hợp; các bên tham gia hoàn toàn tự nguyện; mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. Hình thức của giao dịch là điều kiện có hiệu lực trong trường hợp luật có quy định. Riêng hợp đồng hợp tác, khoản 2 Điều 504 Bộ luật Dân sự 2015 quy định bắt buộc phải lập thành văn bản. Do đó, nếu văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh có bản chất là hợp đồng hợp tác thì việc lập bằng văn bản là yêu cầu cần tuân thủ.
Ngoài ra, đối với BCC, cần xác định đúng đối tượng là nhà đầu tư và trường hợp có yếu tố nước ngoài phải thực hiện thủ tục đầu tư tương ứng. Theo Luật Đầu tư 2025, BCC trong nước chịu sự điều chỉnh của pháp luật dân sự và pháp luật liên quan, còn BCC có nhà đầu tư nước ngoài thuộc trường hợp thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Tóm lại, hiệu lực của văn bản không chỉ phụ thuộc vào chữ ký mà còn phụ thuộc vào chủ thể, ý chí tự nguyện, nội dung, mục đích và hình thức của giao dịch.
3. Các bên có quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm gì khi thực hiện văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh?
Khi thực hiện văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh, các bên cần xác định rõ quyền được hưởng, nghĩa vụ phải thực hiện và trách nhiệm pháp lý trong trường hợp vi phạm hoặc gây thiệt hại. Đối với trường hợp thỏa thuận có bản chất là hợp đồng hợp tác, các quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm này được thực hiện theo thỏa thuận của các bên và quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
- Về quyền: Theo Điều 507 Bộ luật Dân sự 2015, thành viên hợp tác có quyền được hưởng hoa lợi, lợi tức thu được từ hoạt động hợp tác; tham gia quyết định các vấn đề liên quan đến thực hiện hợp tác và giám sát hoạt động hợp tác. Trường hợp các bên có thỏa thuận về tỷ lệ phân chia lợi ích thì quyền hưởng lợi của mỗi bên được xác định theo nội dung đã thống nhất, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
- Về nghĩa vụ: Các bên phải thực hiện đúng phần tài sản, công sức hoặc nguồn lực đã cam kết đóng góp; phối hợp thực hiện công việc chung và tuân thủ các quyết định được xác lập theo thỏa thuận hợp tác.
- Về trách nhiệm: Các bên phải chịu trách nhiệm đối với thiệt hại phát sinh do lỗi của mình trong quá trình thực hiện hoạt động hợp tác. Theo khoản 3 Điều 507 Bộ luật Dân sự 2015, thành viên hợp tác phải bồi thường thiệt hại cho thành viên khác nếu do lỗi của mình gây ra. Về trách nhiệm tài sản đối với bên thứ ba, Điều 509 Bộ luật Dân sự 2015 quy định các thành viên hợp tác chịu trách nhiệm dân sự chung bằng tài sản chung; nếu tài sản chung không đủ để thực hiện nghĩa vụ chung thì thành viên phải chịu trách nhiệm bằng tài sản riêng theo phần tương ứng với phần đóng góp, trừ trường hợp hợp đồng hợp tác hoặc luật có quy định khác.

Do đó, trong văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh, các bên nên quy định cụ thể quyền được hưởng lợi ích, nghĩa vụ đóng góp và thực hiện công việc, phạm vi đại diện, thẩm quyền quyết định, trách nhiệm bồi thường và trách nhiệm tài sản. Việc phân định rõ ba nhóm nội dung này giúp các bên dễ xác định trách nhiệm khi phát sinh vấn đề trong quá trình hợp tác.
4. Tranh chấp phát sinh từ văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh được giải quyết theo quy định nào?
Trước hết, các bên nên ưu tiên thương lượng hoặc hòa giải theo cơ chế đã thỏa thuận. Đối với tranh chấp thương mại, Điều 317 Luật Thương mại 2005 ghi nhận các phương thức gồm thương lượng, hòa giải, giải quyết tại Trọng tài hoặc Tòa án. Nếu hợp tác có tính chất thương mại và các bên có thỏa thuận trọng tài hợp lệ, tranh chấp có thể được giải quyết tại trọng tài. Nếu không có thỏa thuận trọng tài hoặc thuộc trường hợp Tòa án có thẩm quyền giải quyết thì các bên có thể khởi kiện tại Tòa án theo quy định tố tụng. Trường hợp áp dụng chế tài thương mại, Điều 300 Luật Thương mại 2005 quy định phạt vi phạm phải được các bên thỏa thuận trong hợp đồng; theo Điều 301, mức phạt thông thường không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm. Bồi thường thiệt hại được xem xét theo Điều 302 và Điều 303 khi có thiệt hại thực tế và các điều kiện phát sinh trách nhiệm. Kết luận lại, nên quy định rõ phương thức giải quyết tranh chấp, cơ quan có thẩm quyền và chế tài ngay trong văn bản để tạo cơ sở xử lý khi phát sinh vi phạm.
IV. Giải đáp một số câu hỏi thường gặp về văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh
Dưới đây là một số vấn đề thường phát sinh khi các bên trực tiếp ký kết và thực hiện thỏa thuận hợp tác.
1. Văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh có bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực không?
Hiện nay chưa có quy định cụ thể yêu cầu mọi văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh phải được công chứng hoặc chứng thực. Theo khoản 2 Điều 504 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng hợp tác phải được lập thành văn bản nhưng pháp luật dân sự không đặt ra yêu cầu chung về công chứng hoặc chứng thực đối với hợp đồng này.
Do đó, nếu văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh chỉ ghi nhận việc các bên cùng góp vốn, tài sản hoặc công sức để thực hiện hoạt động kinh doanh thì thông thường các bên chỉ cần lập văn bản và ký kết hợp pháp. Tuy nhiên, nếu nội dung hợp tác có liên quan đến tài sản hoặc giao dịch mà pháp luật chuyên ngành yêu cầu công chứng, chứng thực hoặc đăng ký, các bên vẫn phải thực hiện thủ tục tương ứng. Chẳng hạn, nếu thỏa thuận có nội dung liên quan đến quyền sử dụng đất thì cần kiểm tra yêu cầu về hình thức đối với giao dịch về quyền sử dụng đất theo Luật Đất đai.
Đối với hợp đồng BCC, pháp luật đầu tư cũng không đặt ra yêu cầu chung rằng mọi BCC phải công chứng hoặc chứng thực. Tuy nhiên, nếu giao dịch kèm theo việc chuyển giao, góp vốn bằng tài sản thuộc trường hợp pháp luật chuyên ngành quy định hình thức bắt buộc thì yêu cầu về hình thức của giao dịch đó vẫn phải được tuân thủ. Tóm lại, văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh không bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực trong mọi trường hợp. Các bên chỉ phải thực hiện công chứng, chứng thực khi pháp luật quy định đối với chính giao dịch hoặc tài sản liên quan.
2. Có thể ký văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh giữa cá nhân với doanh nghiệp không?
Cá nhân và doanh nghiệp hoàn toàn có thể ký văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh nếu đáp ứng các điều kiện để giao dịch có hiệu lực. Theo khoản 1 Điều 504 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng hợp tác được xác lập giữa các cá nhân, pháp nhân nhằm cùng đóng góp tài sản, công sức để thực hiện công việc nhất định, cùng hưởng lợi và cùng chịu trách nhiệm. Doanh nghiệp là pháp nhân nếu đáp ứng các điều kiện quy định tại Điều 74 Bộ luật Dân sự 2015.
Khi ký kết, cá nhân và doanh nghiệp cần xác định rõ phần tài sản, vốn hoặc công sức đóng góp của mỗi bên; mục đích và phạm vi hợp tác; thời hạn; phương thức quản lý hoạt động; cách phân chia lợi nhuận, doanh thu và chi phí; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm khi vi phạm. Nếu doanh nghiệp tham gia thông qua người đại diện thì người ký phải có thẩm quyền đại diện hoặc được ủy quyền hợp lệ theo quy định của pháp luật.
Nếu việc hợp tác thuộc hình thức hợp đồng BCC, cần lưu ý quy định của pháp luật đầu tư. BCC theo Luật Đầu tư 2025 được xác lập giữa các nhà đầu tư nhằm hợp tác kinh doanh, phân chia lợi nhuận hoặc sản phẩm mà không thành lập tổ chức kinh tế. Không phải mọi thỏa thuận giữa cá nhân và doanh nghiệp đều mặc nhiên được xác định là BCC; cần căn cứ vào tư cách chủ thể và bản chất của hoạt động hợp tác. Vì vậy, cá nhân có thể ký văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh với doanh nghiệp, nhưng cần xác định đúng loại quan hệ pháp lý và thẩm quyền ký của các bên để bảo đảm thỏa thuận có hiệu lực và có thể thực hiện trên thực tế.
3. Có được sửa đổi, bổ sung văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh sau khi đã ký không?
Sau khi văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh được ký kết, các bên có thể thỏa thuận sửa đổi, bổ sung một phần hoặc toàn bộ nội dung nếu việc sửa đổi được thực hiện trên cơ sở tự nguyện và không vi phạm điều cấm của pháp luật. Theo khoản 1 Điều 421 Bộ luật Dân sự 2015, các bên có thể thỏa thuận sửa đổi hợp đồng; hợp đồng sửa đổi phải tuân theo hình thức của hợp đồng ban đầu.
Việc sửa đổi, bổ sung nên được lập thành phụ lục hợp đồng hoặc văn bản sửa đổi, bổ sung và có chữ ký của các bên có thẩm quyền. Nội dung cần xác định rõ điều khoản được sửa đổi, nội dung thay thế, thời điểm có hiệu lực và các điều khoản khác của văn bản ban đầu vẫn tiếp tục được áp dụng. Trường hợp sửa đổi các nội dung quan trọng như phần vốn hoặc tài sản đóng góp, tỷ lệ phân chia lợi nhuận, quyền quản lý, thời hạn hợp tác hoặc trách nhiệm của các bên, cần ghi nhận cụ thể để tránh cách hiểu khác nhau.
Trường hợp nội dung sửa đổi thuộc giao dịch mà pháp luật yêu cầu công chứng, chứng thực, đăng ký hoặc thủ tục pháp lý đặc biệt, các bên cũng phải thực hiện theo yêu cầu tương ứng. Đối với hợp tác theo hình thức BCC, nếu việc sửa đổi làm thay đổi nội dung phải đăng ký hoặc thuộc trường hợp pháp luật đầu tư yêu cầu thực hiện thủ tục, cần thực hiện thủ tục theo quy định. Vì vậy, các bên hoàn toàn có thể sửa đổi, bổ sung văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh sau khi ký, nhưng nên lập thành văn bản riêng và bảo đảm nội dung sửa đổi phù hợp với thỏa thuận ban đầu cũng như quy định pháp luật có liên quan.
4. Một bên vi phạm cam kết trong văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh thì phải xử lý như thế nào?
Khi một bên vi phạm cam kết trong văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh, trước hết cần đối chiếu nội dung thỏa thuận để xác định nghĩa vụ đã vi phạm, mức độ vi phạm và cơ chế xử lý mà các bên đã thống nhất. Trường hợp văn bản có bản chất là hợp đồng hợp tác, thành viên vi phạm nghĩa vụ có thể phải chịu trách nhiệm đối với thiệt hại gây ra cho các thành viên khác theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Theo Điều 507 Bộ luật Dân sự 2015, thành viên hợp tác có nghĩa vụ thực hiện đúng các cam kết của mình; nếu vi phạm nghĩa vụ mà gây thiệt hại thì phải bồi thường cho thành viên khác. Ngoài ra, nếu bên vi phạm không thực hiện đúng nghĩa vụ, các bên có thể yêu cầu tiếp tục thực hiện nghĩa vụ, khắc phục hậu quả hoặc bồi thường thiệt hại theo thỏa thuận và quy định pháp luật.
Trường hợp văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Thương mại 2005 và có thỏa thuận về phạt vi phạm, chế tài này có thể được áp dụng theo Điều 300. Theo Điều 301 Luật Thương mại 2005, mức phạt vi phạm thông thường không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm, trừ các trường hợp đặc biệt mà pháp luật có quy định khác. Nếu yêu cầu bồi thường thiệt hại, bên yêu cầu phải chứng minh tổn thất thực tế, trực tiếp và đáp ứng các điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường theo Điều 302 và Điều 303 Luật Thương mại 2005.
Về xử lý, các bên nên thực hiện theo trình tự: xác định hành vi vi phạm → thông báo và yêu cầu bên vi phạm khắc phục → áp dụng phạt vi phạm hoặc yêu cầu bồi thường nếu có căn cứ → thương lượng, hòa giải → khởi kiện tại Tòa án hoặc yêu cầu Trọng tài giải quyết nếu tranh chấp không được giải quyết bằng thỏa thuận. Việc chấm dứt hợp tác hoặc rút khỏi quan hệ hợp tác cũng cần căn cứ vào nội dung thỏa thuận và quy định pháp luật áp dụng. Vì vậy, khi một bên vi phạm văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh, không nên chỉ căn cứ vào mức phạt được ghi trong văn bản mà cần xác định đúng bản chất quan hệ, nghĩa vụ bị vi phạm và căn cứ pháp luật để lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp.
5. Văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh và hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) có gì khác nhau?
Văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh là cách gọi mang tính thực tiễn, không phải một loại hợp đồng được pháp luật quy định với một mẫu thống nhất. Văn bản này có thể được sử dụng để ghi nhận nhiều hình thức hợp tác giữa cá nhân, doanh nghiệp hoặc các chủ thể khác, tùy thuộc vào mục đích và nội dung thỏa thuận. Nếu thỏa thuận có bản chất là hợp đồng hợp tác thì được điều chỉnh bởi các quy định về hợp đồng hợp tác tại Điều 504 và các điều liên quan của Bộ luật Dân sự 2015.
Trong khi đó, hợp đồng BCC là một hình thức đầu tư được pháp luật quy định cụ thể. Theo khoản 14 Điều 3 Luật Đầu tư 2025, hợp đồng BCC là hợp đồng được ký giữa các nhà đầu tư nhằm hợp tác kinh doanh, phân chia lợi nhuận hoặc sản phẩm mà không thành lập tổ chức kinh tế. Điều 22 Luật Đầu tư 2025 quy định riêng về hình thức đầu tư này, trong đó các bên tham gia BCC phải thành lập ban điều phối để thực hiện hợp đồng và tự thỏa thuận về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của ban điều phối.
Sự khác biệt quan trọng là BCC chịu sự điều chỉnh trực tiếp của pháp luật đầu tư và gắn với hoạt động đầu tư của nhà đầu tư, trong khi văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh có phạm vi rộng hơn và có thể chỉ là hợp đồng hợp tác dân sự hoặc thỏa thuận thương mại thông thường. Đặc biệt, nếu BCC có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài thì cần xem xét điều kiện và thủ tục đầu tư theo Luật Đầu tư 2025; không thể chỉ căn cứ vào tên gọi của văn bản để xác định đây là BCC.
Do đó, khi soạn thảo văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh, cần xác định trước quan hệ giữa các bên có thuộc trường hợp hợp đồng hợp tác theo Bộ luật Dân sự, hợp đồng BCC theo Luật Đầu tư hay một dạng thỏa thuận thương mại khác. Việc xác định đúng bản chất giao dịch sẽ quyết định hệ thống quy định pháp luật cần áp dụng và các thủ tục pháp lý mà các bên phải thực hiện.
V. NPLaw hỗ trợ soạn thảo và rà soát văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh
Việc xây dựng văn bản thỏa thuận hợp tác kinh doanh cần được thực hiện dựa trên bản chất giao dịch và lợi ích mà mỗi bên muốn bảo vệ. Một văn bản thiếu quy định về phần đóng góp, phân chia lợi nhuận, quyền quản lý hoặc trách nhiệm khi chấm dứt hợp tác có thể dẫn đến tranh chấp ngay cả khi các bên đã ký kết.
NPLaw có thể hỗ trợ khách hàng xác định loại quan hệ hợp tác, soạn thảo hoặc rà soát văn bản, kiểm tra tư cách và thẩm quyền ký, xây dựng cơ chế đóng góp – phân chia lợi nhuận, quyền quản lý, trách nhiệm tài sản, chế tài vi phạm và phương thức giải quyết tranh chấp. Đối với trường hợp có yếu tố nước ngoài hoặc thuộc hình thức BCC, việc rà soát thêm quy định của pháp luật đầu tư là cần thiết.
Vì vậy, trước khi ký văn bản, các bên nên rà soát toàn bộ nội dung và các điều kiện pháp lý liên quan để hạn chế rủi ro trong quá trình hợp tác.
Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.