Sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi tại cơ sở y tế liên quan đến nhiều yêu cầu về an toàn bức xạ, điều kiện cấp phép và nhân sự chuyên môn. Việc tuân thủ đúng quy định giúp cơ sở bảo đảm an toàn cho người bệnh, người thực hiện và hạn chế các vi phạm trong quá trình hoạt động.
I. Các vi phạm phổ biến trong quy trình an toàn bức xạ khi sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi tại các phòng khám tư nhân là gì?
Các vi phạm trong sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi tại phòng khám tư nhân thường phát sinh khi cơ sở chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về an toàn bức xạ, điều kiện cấp phép, nhân viên bức xạ và quản lý thiết bị. Pháp luật về năng lượng nguyên tử yêu cầu cơ sở tiến hành công việc bức xạ phải bảo đảm an toàn, kiểm soát chiếu xạ và đáp ứng các điều kiện theo giấy phép được cấp.

Một số nhóm vi phạm cần lưu ý gồm: vận hành thiết bị khi chưa đáp ứng điều kiện hoặc giấy phép theo quy định; không bảo đảm yêu cầu về khu vực làm việc và kiểm soát chiếu xạ; nhân viên thực hiện công việc bức xạ không đáp ứng yêu cầu chuyên môn, đào tạo; không thực hiện đầy đủ việc theo dõi, kiểm tra và lưu giữ hồ sơ an toàn bức xạ; hoặc không thực hiện đúng yêu cầu về ứng phó khi xảy ra sự cố bức xạ. Các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này được điều chỉnh bởi quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.
II. Khái niệm và nhận diện về sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi
Để hiểu rõ sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi, cần làm rõ đặc điểm của phương pháp này, mục đích sử dụng và những yêu cầu liên quan đến hoạt động của cơ sở y tế.
1. Việc sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi được hiểu là phương pháp chẩn đoán hình ảnh như thế nào?
Sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng tia X với liều bức xạ thấp để tạo các hình ảnh chi tiết của phổi và vùng lồng ngực. Máy CT thu nhận hình ảnh từ nhiều góc, sau đó xử lý bằng máy tính để tạo các hình ảnh lát cắt, giúp phát hiện những bất thường có thể liên quan đến ung thư phổi.
Phương pháp này được thực hiện nhằm tầm soát và phát hiện sớm ung thư phổi, không phải là phương pháp khẳng định người được chụp đã mắc bệnh. Khi phát hiện tổn thương bất thường, người bệnh có thể cần được đánh giá hoặc thực hiện thêm các xét nghiệm, kỹ thuật chẩn đoán khác.
2. Thực trạng cấp phép hoạt động cho các cơ sở y tế thực hiện sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi đang đối mặt với những rào cản nào?
Việc cấp phép cho cơ sở y tế thực hiện sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi đòi hỏi cơ sở phải đáp ứng đồng thời các điều kiện về hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, cơ sở vật chất, thiết bị và an toàn bức xạ. Theo Thông tư 59/2025/TT-BKHCN, phòng đặt thiết bị chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) phải đáp ứng các yêu cầu về bảo đảm an toàn bức xạ, trong đó có yêu cầu về thiết kế che chắn bức xạ đối với phòng đặt thiết bị theo khoản 2 Điều 29.
Do đó, một trong những khó khăn là cơ sở phải chuẩn bị khu vực chụp, thiết bị và các điều kiện bảo đảm an toàn bức xạ phù hợp với hoạt động thực tế. Bên cạnh đó, cơ sở phải có nhân sự và thiết bị đáp ứng phạm vi hoạt động chuyên môn đăng ký; trường hợp thay đổi phạm vi hoạt động hoặc bổ sung danh mục kỹ thuật còn phải thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy phép hoạt động theo quy định.
Như vậy, rào cản khi cấp phép không chỉ nằm ở việc đầu tư máy CT Scanner mà còn ở khả năng đáp ứng đồng bộ các yêu cầu pháp lý về cơ sở vật chất, an toàn bức xạ, nhân sự, thiết bị và phạm vi chuyên môn trước khi đưa hoạt động vào thực hiện.
III. Quy định pháp luật hiện hành về sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi
Các quy định về sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi được đặt trong mối liên hệ giữa pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh và pháp luật về an toàn bức xạ. Do đó, cơ sở y tế cần đáp ứng các điều kiện về cấp phép, cơ sở vật chất, thiết bị, nhân sự và kiểm soát bức xạ trong quá trình hoạt động.
1. Mức xử phạt vi phạm hành chính đối với cơ sở y tế vi phạm quy định an toàn khi sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi là bao nhiêu?
Mức xử phạt phụ thuộc vào từng hành vi vi phạm trong quá trình sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi. Theo Nghị định 71/2026/NĐ-CP, một số hành vi đáng lưu ý gồm:
- Khoản 2 Điều 10: Phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với các hành vi như không niêm yết dấu hiệu cảnh báo bức xạ, không niêm yết nội quy hoặc quy trình an toàn bức xạ tại khu vực kiểm soát, khu vực giám sát.
- Khoản 2 Điều 10: Phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng nếu không thiết lập khu vực kiểm soát, khu vực giám sát theo quy định.
- Khoản 3 Điều 12: Phạt từ 15 triệu đồng đến 25 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thiết bị X-quang chẩn đoán y tế nhưng thiết bị không được kiểm định theo quy định.
- Khoản 1 Điều 13: Phạt từ 2 triệu đồng đến 4 triệu đồng đối với hành vi không trang bị hoặc trang bị không đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân theo quy định.
- Khoản 3 Điều 13: Phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với hành vi không trang bị hoặc không duy trì thiết bị ghi đo bức xạ theo quy định.
- Khoản 1 Điều 14: Phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với hành vi không lập và lưu giữ hồ sơ liên quan đến an toàn bức xạ theo quy định.
Đáng lưu ý, khoản 7 Điều 12 còn quy định hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 01 tháng đến 02 tháng đối với trường hợp sử dụng thiết bị X-quang chẩn đoán y tế không được kiểm định theo khoản 3 Điều này; đồng thời khoản 8 Điều 12 buộc thực hiện kiểm định thiết bị theo quy định.

Theo vậy, cơ sở y tế thực hiện sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi cần xác định chính xác hành vi vi phạm để áp dụng mức xử phạt tương ứng, thay vì áp dụng một mức phạt chung cho mọi trường hợp.
2. Quy định pháp luật về việc niêm yết giá dịch vụ khám chữa bệnh liên quan đến sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi được áp dụng ra sao?
Đối với sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải công khai, niêm yết giá dịch vụ theo quy định. Theo khoản 8 Điều 110 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm niêm yết công khai giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh và thu theo đúng giá đã niêm yết.
Đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tư nhân, giá dịch vụ do cơ sở quyết định trong khuôn khổ pháp luật về giá và phải được niêm yết bằng đồng Việt Nam tại địa điểm phù hợp để người bệnh dễ quan sát, nhận biết. Quy định về niêm yết giá được thực hiện theo pháp luật về giá, trong đó niêm yết giá phải bảo đảm rõ ràng, không gây nhầm lẫn cho khách hàng.
Theo đó, cơ sở thực hiện sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi phải công khai mức giá của dịch vụ trước khi cung cấp và thu đúng mức giá đã niêm yết; không được tùy ý thu mức giá khác với giá đã công khai.
3. Cơ quan quản lý nhà nước nào có thẩm quyền trực tiếp cấp phép và thanh tra hoạt động sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi?
Đối với sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi, cơ sở y tế phải tuân thủ đồng thời quy định về khám bệnh, chữa bệnh và an toàn bức xạ. Theo khoản 1 Điều 56 Luật Năng lượng nguyên tử 2025, tổ chức, cá nhân tiến hành công việc bức xạ thuộc trường hợp luật định phải có giấy phép tiến hành công việc bức xạ, trừ trường hợp được miễn theo quy định của Chính phủ. Khoản 4 Điều này giao Chính phủ quy định cụ thể về thẩm quyền cấp giấy phép.
Về quản lý nhà nước, khoản 3 Điều 8 Luật Năng lượng nguyên tử 2025 quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử trên địa bàn. Đồng thời, Điều 59 quy định về thanh tra an toàn bức xạ và hạt nhân; khoản 1 Điều 60 giao thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử tổ chức kiểm tra việc chấp hành pháp luật thuộc phạm vi quản lý.
Đáng lưu ý, Điều 24 Luật Năng lượng nguyên tử 2025 còn yêu cầu cơ sở y tế sử dụng thiết bị bức xạ phải bảo đảm an toàn bức xạ, kiểm định thiết bị và nhân viên bức xạ trực tiếp làm việc với thiết bị phải được đào tạo, có chứng chỉ nhân viên bức xạ phù hợp.
Do đó, khi xác định cơ quan cấp phép và thanh tra hoạt động sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi, cần căn cứ quy định phân cấp của Chính phủ được ban hành để thực hiện Luật Năng lượng nguyên tử 2025, đồng thời phân biệt giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh với giấy phép tiến hành công việc bức xạ.
IV. Giải đáp các thắc mắc thường gặp liên quan đến sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi
Các vấn đề về sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi còn liên quan đến chi phí, điều kiện đầu tư, trách nhiệm khi xảy ra sai sót, quản lý hồ sơ và yêu cầu đối với nhân sự. Dưới đây là những thắc mắc thường gặp cần được làm rõ.
1. Chi phí cho việc sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi hiện nay có được Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả không?
Có thể được Quỹ BHYT thanh toán nếu dịch vụ kỹ thuật được thực hiện thuộc phạm vi được hưởng và đáp ứng đầy đủ điều kiện thanh toán theo quy định. Sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi không đương nhiên được thanh toán hoặc bị loại trừ chỉ vì mục đích là tầm soát.
Theo khoản 1 Điều 21 Luật Bảo hiểm y tế 2008 (được sửa đổi bởi khoản 16 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024), người tham gia BHYT được Quỹ BHYT thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh và chi phí sử dụng dịch vụ kỹ thuật y tế, thuốc, thiết bị y tế... trong khám bệnh, chữa bệnh thuộc phạm vi thanh toán của Quỹ BHYT. Đồng thời, điểm b khoản 2 Điều 21 giao Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành danh mục dịch vụ kỹ thuật y tế thuộc phạm vi được hưởng; điểm d khoản 2 Điều 21 quy định về mức, điều kiện và việc thanh toán các dịch vụ kỹ thuật này.

Do đó, để xác định chi phí sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi có được BHYT chi trả hay không, cần đối chiếu dịch vụ CT được thực hiện với danh mục dịch vụ kỹ thuật thuộc phạm vi được hưởng, đồng thời xem xét chỉ định chuyên môn, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đối tượng tham gia và các điều kiện thanh toán tương ứng. Bộ Y tế hiện có danh mục dịch vụ kỹ thuật y tế bao gồm các kỹ thuật sử dụng CT thuộc phạm vi xem xét thanh toán BHYT.
2. Phòng khám đa khoa tư nhân cần vốn đầu tư thiết bị và hạ tầng tối thiểu bao nhiêu để được cấp phép sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi?
Pháp luật hiện hành không quy định mức vốn đầu tư tối thiểu cụ thể đối với phòng khám đa khoa tư nhân để được cấp phép thực hiện sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi. Thay vào đó, cơ sở phải đáp ứng các điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị y tế, nhân sự và an toàn bức xạ.
Đối với phòng khám đa khoa, điểm a khoản 1 Điều 42 Nghị định 96/2023/NĐ-CP quy định cơ sở phải có tối thiểu hai trong bốn chuyên khoa nội, ngoại, sản, nhi và có bộ phận cận lâm sàng gồm xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh. Tuy nhiên, cần lưu ý Nghị quyết 21/2026/NQ-CP (có hiệu lực từ ngày 29/04/2026 - hết hiệu lực từ ngày 01/01/2028) đã cắt giảm một số điều kiện kinh doanh tại Điều 40 và Điều 42 Nghị định 96/2023/NĐ-CP; trong đó, khoản 6 Điều 3 Nghị quyết này xác định điểm b khoản 1 Điều 42 không còn được quy định là điều kiện kinh doanh.
Đối với khu vực thực hiện chụp CT, cơ sở còn phải đáp ứng quy định về an toàn bức xạ. Việc tiến hành công việc bức xạ phải tuân thủ Luật Năng lượng nguyên tử 2025 và Nghị định 332/2025/NĐ-CP.
Theo vậy, không có con số vốn tối thiểu cố định để phòng khám đa khoa được cấp phép sử dụng CT Scanner. Chi phí đầu tư thực tế sẽ phụ thuộc vào loại máy, yêu cầu xây dựng và cải tạo phòng chụp, hệ thống bảo đảm an toàn bức xạ, thiết bị phụ trợ và nhân sự. Về mặt pháp lý, vấn đề quyết định là cơ sở phải chứng minh đáp ứng đầy đủ các điều kiện tương ứng trước khi được phép triển khai kỹ thuật.
3. Nếu xảy ra lỗi kỹ thuật dẫn đến sai lệch kết quả trong quá trình sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi, cơ sở y tế bồi thường thế nào?
Trong quá trình sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi, nếu lỗi kỹ thuật dẫn đến sai lệch kết quả và gây thiệt hại cho người bệnh thì trách nhiệm bồi thường được xác định dựa trên việc có hay không có sai sót chuyên môn kỹ thuật. Theo Điều 100 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, Hội đồng chuyên môn có trách nhiệm xác định sai sót chuyên môn kỹ thuật; trường hợp có sai sót và gây thiệt hại, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm bồi thường theo Điều 102 của Luật này.
Do đó, cơ sở không phải bồi thường trong mọi trường hợp kết quả sai lệch. Cần xác định nguyên nhân, sai sót chuyên môn kỹ thuật và thiệt hại thực tế để làm căn cứ giải quyết trách nhiệm bồi thường.
4. Cơ sở y tế phải tuân thủ những quy định nào về quản lý, lưu trữ hồ sơ bệnh án PACS sau khi sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi?
Sau khi sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi, cơ sở y tế phải quản lý hình ảnh và thông tin liên quan trong hồ sơ bệnh án điện tử. Theo Điều 69 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, hồ sơ bệnh án điện tử có giá trị pháp lý như hồ sơ bệnh án giấy; trường hợp lưu trữ điện tử phải bảo đảm an toàn và có bản sao dự phòng. Hồ sơ bệnh án nội trú, ngoại trú được lưu trữ ít nhất 10 năm.
Đối với thời hạn lưu trữ, Điều 1 Thông tư 33/2025/TT-BYT quy định thời hạn lưu trữ tại Phụ lục áp dụng cả đối với tài liệu điện tử. Tại Mục II, số thứ tự 44 Phụ lục của Thông tư này, hồ sơ bệnh án nội trú, ngoại trú có thời hạn lưu trữ 10 năm.
Đối với việc lưu trữ hình ảnh y tế trên hệ thống điện tử, Thông tư 13/2025/TT-BYT là căn cứ hướng dẫn triển khai hồ sơ bệnh án điện tử; thực tế triển khai hồ sơ bệnh án điện tử cho phép lưu trữ và truyền tải hình ảnh y tế thay cho in phim khi hệ thống đáp ứng yêu cầu theo quy định.
5. Pháp luật hiện hành quy định nhân sự phụ trách việc sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi phải đáp ứng điều kiện bằng cấp, chứng chỉ gì?
Nhân sự trực tiếp thực hiện sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi phải đáp ứng yêu cầu về chuyên môn hành nghề và an toàn bức xạ. Theo khoản 4 Điều 24 Luật Năng lượng nguyên tử 2025, nhân viên bức xạ làm việc trực tiếp với thiết bị bức xạ tại cơ sở y tế phải được đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ và có chứng chỉ nhân viên bức xạ phù hợp.
Bên cạnh đó, nhân sự thực hiện kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh phải đáp ứng điều kiện hành nghề và phạm vi hành nghề theo Điều 27 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 và phạm vi hoạt động chuyên môn được cơ sở đăng ký, cấp phép. Đối với cơ sở sử dụng thiết bị bức xạ, Điều 24 Luật Năng lượng nguyên tử 2025 đồng thời yêu cầu thiết bị phải được chế tạo, kiểm định theo quy định và cơ sở phải bảo đảm an toàn bức xạ trong hoạt động y tế.
Vì thế, người trực tiếp làm việc với máy CT Scanner tại cơ sở y tế phải có chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp và chứng chỉ nhân viên bức xạ phù hợp theo khoản 4 Điều 24 Luật Năng lượng nguyên tử 2025; đồng thời phải đáp ứng điều kiện hành nghề khám bệnh, chữa bệnh tương ứng với công việc được phân công.
V. Tại sao nên lựa chọn dịch vụ liên quan đến sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi tại NPLaw?
NPLaw cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến sử dụng máy chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) liều thấp tầm soát ung thư phổi, hỗ trợ cơ sở rà soát điều kiện cấp phép, an toàn bức xạ, nhân sự, phạm vi hoạt động chuyên môn và các nghĩa vụ pháp lý liên quan. Với đội ngũ luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực y tế, NPLaw đồng hành cùng cơ sở trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, xử lý vướng mắc và kiểm soát rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động.
Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.