Khám, chữa bệnh là hoạt động thường gặp, diễn ra hằng ngày trong đời sống xã hội. Hoạt động này có đối tượng tác động trực tiếp là sức khỏe và tính mạng của con người. Do đó, được pháp luật ưu tiên điều chỉnh nhằm kiểm soát và quản lý chặt chẽ những hành vi cấm trong khám chữa bệnh có thể gây ảnh hưởng xấu đến đối tượng này. Vậy những hành vi cấm trong khám chữa bệnh bao gồm những hành vi nào? Vi phạm những hành vi cấm trong khám chữa bệnh bị xử phạt như thế nào? Cần phải làm gì khi phát hiện những hành vi cấm trong khám chữa bệnh?
I. NHỮNG THỰC TRẠNG VỀ CÁC HÀNH VI CẤM ĐANG LEN LỎI XUẤT HIỆN TRONG KHÁM CHỮA BỆNH HIỆN NAY
Sức khỏe và tính mạng con người là vô cùng quan trọng, đòi hỏi tính cẩn trọng và nghiêm túc chấp hành mọi quy định về quá trình khám, chữa bệnh cho bệnh nhân. Tuy nhiên, hiện nay trên thực tế xuất hiện khá nhiều những hành vi cấm đang len lỏi trong khám chữa bệnh. Không chỉ cho thấy sự vi phạm nghiêm trọng về mặt pháp lý mà còn thể hiện sự thiếu đạo đức trong công tác hành nghề khám chữa bệnh của những cá nhân, tổ chức này. Chỉ xét riêng tại các cơ sở khám chữa bệnh trên địa bàn TP.HCM, các hành vi cấm trong khám chữa bệnh đã xuất hiện rất nhiều, trong đó có thể kể đến các vụ việc vi phạm giai đoạn hiện nay như:
Tiêu biểu nhất gần đây là Phòng khám đa khoa Hồng Cường ngụ tại số 87-89 Thành Thái, quận 10, TPHCM vừa được Thanh tra Sở Y tế TP.HCM ra quyết định xử phạt vì có hành vi sai phạm trong hoạt động khám chữa bệnh.
Cụ thể cơ sở này đã không bảo đảm điều kiện sau khi đã được cấp giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh đối với hình thức tổ chức là phòng khám đa khoa, sửa chữa hồ sơ bệnh án nhằm làm sai lệch thông tin về khám bệnh, chữa bệnh và tiến hành hoạt động quảng cáo dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh thiếu nội dung về phạm vi hoạt động chuyên môn ghi trong giấy phép hoạt động. Đây là những hành vi bị cấm trong khám chữa bệnh đã bị cơ quan chức năng phát hiện và xử phạt.
Ngoài phòng khám Hồng Cường, Thanh tra Sở Y tế TPHCM còn xử phạt nhiều cơ sở khác do cũng có các hành vi sai phạm trong hoạt động khám chữa bệnh. Chẳng hạn như Công ty TNHH MTV dịch vụ y tế Hồng Phong (Phòng khám Đa khoa Hồng Phong) tại địa chỉ 160-162 Lê Hồng Phong, phường 3, quận 5, thành phố Hồ Chí Minh bị xử phạt vi phạm hành chính vì đã thực hiện những hành vi bị cấm trong khám chữa bệnh.
Phòng khám này đã bị xử phạt tổng cộng 6 hành vi, trong đó có hành vi lập hồ sơ, bệnh án nhưng không ghi chép đầy đủ theo quy định của pháp luật. Hơn nữa, đơn vị này còn tẩy xóa, sửa chữa hồ sơ làm sai lệch thông tin về khám bệnh, chữa bệnh, chỉ định sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh vì mục đích vụ lợi và quảng cáo dịch vụ khám, chữa bệnh quá phạm vi chuyên môn được ghi trong giấy phép hoạt động…
Đáng chú ý là có cả trường hợp bác sĩ cho người khác thuê, mượn chứng chỉ hành nghề. Chẳng hạn như bác sĩ Trần Đức Quang có đăng ký hành nghề tại Phòng khám đa khoa Âu Á, nhưng được xác định là chỉ cho thuê chứng chỉ hành nghề, cụ thể là cho thuê tại Phòng khám đa khoa Âu Á (Công ty TNHH MTV dịch vụ y tế Âu Á, 425 Nguyễn Văn Luông, Phường 12, Quận 6, TP.HCM).
Đây là một số tổng hợp tiêu biểu về các vụ việc xảy ra trên thực tế, cho thấy thực trạng những hành vi cấm đã và đang len lỏi xuất hiện trong khám chữa bệnh hiện nay. Mặc dù chỉ mới xét riêng trên địa bàn TP.HCM nhưng cũng đủ cho thấy có rất nhiều cá nhân, tổ chức hành nghề y nhưng đã không đảm bảo an toàn và có những hành vi vi phạm điều cấm của luật.
II. QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ NHỮNG HÀNH VI CẤM TRONG KHÁM CHỮA BỆNH
1. Những hành vi cấm trong khám chữa bệnh
Căn cứ theo quy định tại Điều 6 Luật khám bệnh, chữa bệnh 2009, các hành vi bị cấm trong hoạt động khám chữa bệnh bao gồm:
Thứ nhất, từ chối hoặc cố ý chậm cấp cứu người bệnh
Thứ hai, khám bệnh, chữa bệnh không có chứng chỉ hành nghề hoặc đang trong thời gian bị đình chỉ hành nghề, cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh mà không có giấy phép hoạt động hoặc đang trong thời gian bị đình chỉ hoạt động.
Thứ ba, hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh vượt quá phạm vi hoạt động chuyên môn được ghi trong chứng chỉ hành nghề, giấy phép hoạt động, trừ trường hợp cấp cứu
Thứ tư, thuê, mượn, cho thuê, cho mượn chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hoạt động
Thứ năm, người hành nghề bán thuốc cho người bệnh dưới mọi hình thức, trừ bác sỹ đông y, y sỹ đông y, lương y và người có bài thuốc gia truyền
Thứ sáu, áp dụng phương pháp chuyên môn kỹ thuật y tế chưa được công nhận, sử dụng thuốc chưa được phép lưu hành trong khám bệnh, chữa bệnh
Thứ bảy, quảng cáo không đúng với khả năng, trình độ chuyên môn hoặc quá phạm vi hoạt động chuyên môn được ghi trong chứng chỉ hành nghề, giấy phép hoạt động; lợi dụng kiến thức y học cổ truyền hoặc kiến thức y khoa khác để quảng cáo gian dối về phương pháp chữa bệnh, thuốc chữa bệnh
Thứ tám, sử dụng hình thức mê tín trong khám bệnh, chữa bệnh
Thứ chín, người hành nghề sử dụng rượu, bia, thuốc lá hoặc có nồng độ cồn trong máu, hơi thở khi khám bệnh, chữa bệnh
Thứ mười, vi phạm quyền của người bệnh; không tuân thủ các quy định chuyên môn kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh; lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh; lạm dụng nghề nghiệp để xâm phạm danh dự, nhân phẩm, thân thể người bệnh; tẩy xóa, sửa chữa hồ sơ bệnh án nhằm làm sai lệch thông tin về khám bệnh, chữa bệnh
Thứ mười một, gây tổn hại đến sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm của người hành nghề
Thứ mười hai, ngăn cản người bệnh thuộc diện chữa bệnh bắt buộc vào cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc cố ý thực hiện chữa bệnh bắt buộc đối với người không thuộc diện chữa bệnh bắt buộc
Thứ mười ba, cán bộ, công chức, viên chức y tế thành lập, tham gia thành lập hoặc tham gia quản lý, điều hành bệnh viện tư nhân hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được thành lập và hoạt động theo Luật doanh nghiệp và Luật hợp tác xã, trừ trường hợp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cử tham gia quản lý, điều hành tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có phần vốn của Nhà nước.
Thứ mười bốn, đưa, nhận, môi giới hối lộ trong khám bệnh, chữa bệnh.
Như vậy, có 14 hành vi cấm trong khám chữa bệnh cần được lưu ý như đã liệt kê như trên.
2. Vi phạm hành vi cấm trong khám chữa bệnh bị xử lý như thế nào?
Khi cá nhân, tổ chức vi phạm một trong các điều cấm nêu trên thì sẽ bị xử phạt tùy theo tính chất, mức độ nguy hiểm và hậu quả mà hành vi gây ra.
Về xử phạt hành chính, căn cứ theo Điều 3 Nghị định 117/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bổ sung bởi Điểm b Khoản 3 Điều 2 Nghị định 124/2021/NĐ-CP, đối với việc vi phạm hành vi cấm trong khám chữa bệnh sẽ bao gồm hình thức xử phạt chính (cảnh cáo, phạt tiền) và có thể áp dụng một hoặc nhiều hình thức xử phạt bổ sung tại Khoản 2 Điều 3 Nghị định 117/2020 bao gồm:
- Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn từ 01 đến 24 tháng đối với giấy phép, hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh.
- Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế
- Đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 01 tháng đến 24 tháng
- Trục xuất.
Ngoài hình thức xử phạt chính, hình thức xử phạt bổ sung, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả như:
- Buộc xin lỗi trực tiếp người bị phân biệt đối xử, người hành nghề, người bệnh.
- Buộc chi trả toàn bộ chi phí khám bệnh, chữa bệnh
- Buộc nộp lại cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền chứng chỉ hành nghề; giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh
Mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính về khám bệnh, chữa bệnh là 100.000.000 đồng đối với cá nhân và 200.000.000 đồng đối với tổ chức căn cứ theo Khoản 4 Điều 4 Nghị định 117/2020/NĐ-CP. 
Về xử phạt hình sự, hành vi cấm trong khám chữa bệnh có thể bị xử phạt về tội phạm hình sự nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng như làm chết người.
Để có thể hiểu rõ hơn về cách thức xử lý hành vi cấm trong khám chữa bệnh, có thể phân tích một trong số các hành vi cấm như:
Hành vi từ chối hoặc cố ý chậm cấp cứu người bệnh tại Khoản 1 Điều 6 Luật khám bệnh, chữa bệnh 2009. Căn cứ theo quy định tại Điểm e,g Khoản 7 Điều 38 Nghị định 117/2020/NĐ-CP, thì hành vi không kịp thời sơ cứu, cấp cứu, điều trị và từ chối khám bệnh, chữa bệnh cho người bệnh có thể bị xử phạt hành chính với số tiền từ 30 tới 40 triệu đồng nếu do cá nhân thực hiện, còn nếu đó là tổ chức thì mức phạt sẽ là 60 đến 80 triệu đồng. Bên cạnh đó, cá nhân tổ chức vi phạm còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung theo quy định tại Điểm a Khoản 8 Nghị định này. Đó là bị tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh trong thời hạn 06 đến 09 tháng.
Hơn nữa, nghiêm trọng hơn là nếu không kịp cấp cứu kịp thời dẫn đến hậu quả chết người, còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh theo Điều 135 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017.
Như vậy, tùy vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm trong hoạt động khám chữa bệnh gây ra sẽ là căn cứ để xem xét áp dụng những mức xử phạt tương ứng với từng trường hợp cụ thể.
3. Khi phát hiện những hành vi cấm trong khám chữa bệnh khách hàng thường làm gì? Cơ sở kinh doanh bị ảnh hưởng như thế nào?
Khi phát hiện những hành vi cấm trong khám chữa bệnh, khách hàng thường có xu hướng nộp đơn tố cáo cho cơ quan chức năng có thẩm quyền điều tra, giải quyết hoặc đăng bài viết trên các trang mạng xã hội để bài trừ. Điều này có thể gây ảnh hưởng đến cơ sở kinh doanh dịch vụ khám chữa bệnh như danh tiếng bị sụt giảm, gây mất lòng tin với các cá nhân có nhu cầu đến khám tại cơ sở, từ đó số lượng khách hàng có thể quy về con số không, thậm chí là đứng trước nguy cơ phá sản.
III. DỊCH VỤ TƯ VẤN GIÚP CƠ SỞ PHÒNG NGỪA NHỮNG VI PHẠM DẪN ĐẾN HÀNH VI CẤM TRONG KHÁM CHỮA BỆNH
Trước những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến cơ sở khám chữa bệnh của mình, để phòng ngừa và ngăn chặn những vi phạm dẫn đến hành vi cấm trong khám chữa bệnh, hãy liên hệ cho Luật sư Nguyễn Ngọc Phú - là Giám đốc điều hành Hãng luật NPLaw và là thành viên của Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh. Với nhiều năm kinh nghiệm, cùng vốn kiến thức pháp lý chuyên sâu của mình, Luật sư sẽ tư vấn và hỗ trợ cho bạn những lưu ý cần thiết để phòng ngừa những vi phạm có thể dẫn đến hành vi cấm trong khám chữa bệnh.
Trên đây là toàn bộ phần tư vấn của NPLaw về các quy định của pháp luật liên quan đến những hành vi cấm trong khám chữa bệnh. Nếu còn thắc mắc, các bạn vui lòng liên hệ với NPLaw ngày nhé!
